Weber'ın iktısat sosyolojısı: Uygarlığı anlamanın anahtarı olarak iktısadı zıhnıyet

OpenAlex · Türkçe

Iktisat sosyolojisi de dahil sosyolojinin pek cok alt calisma alaninin kurucusu olarak zikredilen Weber'in sosyolojinin ampirik bir bilim olmasinda onemli bir yeri vardir. Weber'in sosyolojisi akilcilasma ekseninde mukayeseli uygarliklar tarihi calismalariyla modernitenin aciklanmasi ve tarihsel bir gelisme cizgisine yerlestirilmesi cercevesinde olusmustur. Kapitalizmin olusumu baglaminda iktisadi aciklamalar Weber'in sosyolojisinin buyuk olcude bir iktisat sosyolojisi olarak sekillenmesine de yol acmistir. Ilk calismalarinda daha cok tarihci bir perspektife sahip olan Weber sonraki calismalarinda modernitenin aciklanmasi icin daha sosyolojik bir zemine kaymistir. Bu baglamda Weber'in iktisat sosyolojisi modernitenin ele alinis bicimine gore genisleyen bir ilgiye sahiptir. Ilk eserlerinde modernitenin cesitli yapilarinin kokenlerinin aciklanmasi ile ugrasan Weber 1904 ve 1909'da yasanan iki kirilma neticesinde gittikce dunya tarihsel bir aciklama ve temellendirmeye ulasmak icin daha genis capli calismalara girismistir. Bu tarihten sonra dunya dinlerinin iktisadi etigine dair yazdiklari Weber'in modernitenin evrensel bir aciklamasi pesinde oldugunu gostermektedir. Boylece Weber'in iktisat sosyolojisinin odaginda uygarligi anlamanin anahtari olarak gordugu iktisadi zihniyet cozumlemesinin bulundugu ileri surulebilir. Anahtar Kelimeler: Weber, akilcilasma, zihniyet, iktisat sosyolojisi, uygarlik tarihi, iktisadi etik