ANADOLU’NUN XI. - XIII. YÜZYILLAR ARASINDAKİ TARİHÎ COĞRAFYASI HAKKINDA BİR KAYNAK: DÂNİŞMEND GAZİ DESTANI

OpenAlex Türkçe

Türkiye’de gelişmekte olan “Tarihî Coğrafya” disiplini hakkında yapılan çalışmaların sayısı azdır. Özellikle Anadolu’nun Orta Çağ’daki coğrafyası hakkında çalışmalar çok sınırlıdır. Bu nedenle Orta Çağ’da Anadolu’nun coğrafya kaynaklarının tespiti ve değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Çalışmadaki amaç Dânişmend Gazi Destanı’nın tarihî coğrafya kaynağı olarak kullanılabileceğinin tespitidir. Zira Anadolu’nun Orta Çağı’na özellikle Türkler tarafından fethinin gerçekleştirildiği dönemlere dair ülkemizde tarihî coğrafya kaynağı çok sınırlıdır. Bunun sonucu olarak dönemin coğrafî özellikleri hakkında bilinenler yetersiz kalmaktadır. Dânişmend Gazi Destanı edebiyat ve tarih disiplinleri açısından birçok çalışmaya konu olmuştur; ancak bugüne dek destanın tarihî coğrafya disiplini açısından bir değerlendirmesi yapılmamıştır. Bu çalışmada Dânişmend Gazi Destanı’nda verilen bilgilerden hareketle Orta Karadeniz Bölgesinin (özellikle Tokat, Amasya, Çankırı ve Çorum illerinin) XI.-XIII. yüzyıllar arasındaki coğrafî özellikleri hakkında bilgi verilecektir. Özellikle deprem, sel baskını, bitki türleri, önemli yerleşim merkezleri, yer adları, yerleşmelerin fiziki durumları, yerleşmelerde topoğrafyanın etkisi, bitki ve hayvan türleri hakkında Dânişmend Gazi Destanı önemli veriler sunmaktadır. Bu veriler kaynakların sınırlı olduğu (Orta Çağ’da) Anadolu’nun tarihî coğrafyası hakkında Dânişmend Gazi Destanı’nın da bir başvuru kaynağı olabileceğini göstermektedir.