Çok Kutuplu Sistemde Somali’nin Guvenlik Mimarisi: Neoklasik Realist Bakışla Dışsal Dengeleme Analizi

OpenAlex · Türkçe

Bu çalışma, küresel güç dengelerinin çok kutupluluğa evrildiği günümüzde, Somali’nin güvenlik dinamiklerini Neoklasik Realist (NKR) çerçevede analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada; uluslararası örgüt raporları, resmi strateji belgeleri ve literatürdeki çalışmaları kapsayan nitel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın merkezi argümanı; çok kutupluluğun yarattığı sistemik baskıların (bağımsız değişken), Somali’nin klan temelli zayıf siyasi yapısı ve federal kısıtları gibi içsel filtreler (ara değişkenler) tarafından süzülerek; ülkeyi rasyonel ve üniter bir dış politika yerine, hibrit ve parçalı bir dışsal dengeleme davranışına (bağımlı değişken) ittiğidir. Bulgular, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) azalan askeri angajmanının yarattığı güvenlik boşluğunun, içsel meşruiyet krizleri nedeniyle, stratejik bir özerkliğe değil; aksine dış aktörlerin nüfuz arayışları ile şekillenen asimetrik bir “dışsal dengeleme” dış politika çabasına dönüştüğünü saptamıştır. Türkiye’nin “kazan-kazan temelli kalkınmacı güvenlik” modeli ile Çin’in artan iş birliği çabaları, Somali için stratejik fırsatlar sunsa da bu olanakların içsel yapısal engeller nedeniyle henüz kurumsallaşmış bir dış politika kapasitesine dönüşemediği görülmüştür. Çalışma, zayıf devlet bağlamında Somali’nin, çok kutuplu düzende küçük devletlerde içsel değişkenlerin dış politika üzerindeki etkisinin minimal olduğu yönündeki teorik iddiaya bir istisna teşkil ettiğini nedensel mekanizma ile açıklayarak NKR literatüre teorik bir katkı sunmayı hedeflemektedir.