Bilimde Yöntemciliğin Reddi ve Çoğulculuk: Feyerabend’in Epistemolojik Dadaizmi

Türkçe

Paul K. Feyerabend bilim tarihini evrenselci ve nesnelci bakış açısına \nkarşıt görüşler geliştirerek açıklamaya çalışır. Ona göre, bilim ussal olduğu \nkadar usdışıdır, sabit bir yöntem ve ölçüte dayalı olarak anlaşılamaz, bu \naçıdan bilimde her kuram kendine özgü ve kendisiyle sınırlı bir doğruluk \nbarındırır. Bilim tarihinde en büyük rolü bilim adamının özgür kararları ve \nvar olan kuralları ihlal etmeleri oynamıştır. Bilimdeki ilerlemeler belirli bir \nyöntem izlenerek ve “dışsal ve insandan bağımsız olgular”la uyuşan \nkuramlar inşa edilerek değil, var olan kuramlarla uyuşmayan ve “olgular”la \nsınanma gereği olmayan kuramlar geliştirerek mümkün olmuştur. \nFeyerabend’in yöntembilim karşıtı görüşlerini ele alan bu çalışmada, onun \nbilimi özgür bir çaba olarak kavradığı ve bu çabaya katkıda bulunduğu, buna \nkarşın bazı muhafazakar, anti-modernist, anti-bilimci, otoriter veya totaliter \nideolojilerin onun görüşlerini çelişkili bir biçimde araçsallaştırabileceği \nvurgulanmaktadır. Feyerabend, her türlü tek hakikatçilik ve türdeşlik karşıtı \nbir epistemoloji etiği ve politikası savunduğundan, çizdiği bilim portresi, \niçinde insanın her türlü ideolojik ve zihinsel yönelimini barındıracak bir \nçoğulculuğa sahiptir.