es-Suyūṭī’nin Hadis Usulü Görüşlerindeki Değişim ve Değişimin Fark Edilmemesinin Yol Açtığı Problemler

OpenAlex İngilizce

es-Suyūṭī’nin (ö. 911/1505) hadis usulüne dair görüşleri ağırlıklı olarak en-Nevevī’nin (ö. 676/1277) et-Taḳrīb adlı muhtasarı üzerine kaleme aldığı Tedrību’r-Rāvī isimli şerhi aracılığıyla tespit edilmektedir. Ancak es-Suyūṭī, daha sonra kendi Elfiyye’sinin şerhi olarak telif ettiği ve el-Baḥru’lleẕī Zeḫar adını verdiği eserinde, Tedrīb’de ortaya koyduğu bazı görüşlerini değiştirmiştir. Bu değişimlerin, özellikle İbnu’ṣ-Ṣalāḥ’ın (ö. 643/1245) müteahhir asırlarda hadislerin taṣḥīḥ ve taḍ‘īfine dair ileri sürdüğü görüşleri etrafında yoğunlaştığı gözlemlenmiştir. es-Suyūṭī’nin görüşlerindeki değişimin; konuya dair elde ettiği yeni bilgiler, bakış açısındaki farklılaşma, mesele üzerine daha fazla zihinsel mesai harcaması ve kullanılan kelimelerin anlamlarını daha dikkatli bir şekilde incelemesi gibi çeşitli sebeplerle gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Günümüz akademik çalışmalarında el-Baḥr’ın dikkate alınmaması, es-Suyūṭī’nin hadis usulüne dair görüşlerinin eksik ya da yanlış anlaşılmasına ve tutarsızlıkla itham edilmesine yol açmaktadır. Bu çalışma, es-Suyūṭī’nin iki şerhini karşılaştırmalı olarak inceleyerek onun değişen görüşlerini ve bu değişimlerin ortaya çıkardığı problemleri tespit etmeyi, doğurduğu riskleri göstermeyi amaçlamaktadır. Mukayeseli metin çözümlemesine dayanan bu araştırma, bir alimin düşünsel gelişiminin kronolojik olarak takip edilmesi gerektiğini somut biçimde ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir. Bu bağlamda her ne kadar tamamlanmamış olsa da el-Baḥru’lleẕī Zeḫar, es-Suyūṭī’nin hadis usulüne dair bir kısım görüşlerinin sağlıklı bir şekilde tespiti açısından vazgeçilmez bir kaynak olarak öne çıkmaktadır.