YUKARI MENDERES VADİSİNDE ERKEN DÖNEM YERLEŞMELERİ / EARLY SETTLEMENTS IN UPPER MEANDER VALLEY REGION ABSTRACT

Türkçe

2002 yilindan bu yana Afyonkarahisar ili ve ilcelerinde yurutmekte oldugumuz arkeolojik yuzey arastirmalari, 2013-2016 sezonlarinda, Dinar merkezli Yukari Menderes Havzasi’nda yogunlasmistir. Havza’nin kuzeydogusunda Menderes Nehri’nin kaynaklari vardir. Bu Vadi’nin en batisinda Dinar ilcesine bagli Duman koyu bulunmaktadir ve en dogu noktasinda Dinar merkeze yakin olan Dikici Huyuk yer alir. Yukari Menderes Vadisi’nin Antik donemdeki durumu kismen bilinse bile, elimizde daha eski tarihler hakkinda cok fazla malzeme bulunmamaktadir. Bu Vadi’de 2013 ile 2016 yillari arasinda yaptigimiz yuzey arastirmalarinda bu cevrenin Neolitik cagdan Roma donemine kadar olan tarihi incelenmistir. Bu arastirmalarla, Yukari Menderes Vadisi’nin tarihinin gunumuzden yaklasik 7500 yil oncesine kadar gittigi anlasilmistir. Gec Neolitik doneme tarihlenen bu evreye ait en erken buluntulara simdilik Kabakli Kocakir, Yuksel Huyuk ve Dikici Huyuk mevkilerinde rastlanilmistir. Bu kesimde Kalkolitik caga ait yerlesmeler de gorulmektedir. Sutlac Koyu’nde Kuyubasi Mevkii (Huyuk) bunlara ornek olarak verilebilir. Ancak bolgede eski yerlesmeler arasinda en buyuk yogunlugu Ilk Tunc caga ait olanlar olusturmaktadir. Yukari Menderes Vadisi hoyuklerinin hemen hepsinde Ilk Tunc caga ait buluntular gorulmustur. Bu durum gunumuzden 5000 yil kadar once bu cevrede iskân alanlarinin daginik olduguna ve nufusun artisina isaret etmektedir. Bolgenin MO II. bin yilinda yerlesmelerin sayisinin azaldigi gorulur. Gunumuzden 4000 yil kadar onceki bu degisimin, Anadolu’nun genelinde oldugu gibi bu cevrede de kucuk yerlesmelerin azalmasinin, insanlarin daha genis kitleler halinde birlikte yasamasi, kentlesme, devletlesme vb. hususlarla ilgili oldugu dusunulmektedir. Vadi kesiminde bu durum en belirgin olarak Dikici Huyuk’te gorulmektedir. Dikici Huyuk, Goller yoresine uzanan ana yollar uzerinde, ayrica Ege Bolgesi ve Konya Ovasi ile iliskili olan yollarla baglantili bir konumdadir. Bu calismanin amaci verimli bir bolge olan Yukari Menderes Vadisi’ndeki erken donem yerlesmelerini (Neolitik cagdan Roma donemine kadar olan) buluntulariyla birlikte sunmaktir.