Modern Mısır Edebiyatında Fantastik Bir Roman Örneği: Yûsuf es-Sibâî ve Ardu’n-Nifâk

OpenAlex Türkçe

Modern Mısır edebiyatında roman ilk örneklerinden itibaren toplumsal yapıyı eleştirme ve yapılandırmada büyük rol oynamıştır. Tüm dünya edebiyatlarını etkisi altına alan ve alt başlıkları göz ardı edilerek romantizm ve gerçekçilik adı altında değerlendirilebilecek olan akımlar ülkenin kendi dinamikleriyle ilgili olarak farklı zaman dilimlerinde ortaya çıkmış, toplumsal ve siyasal yapılanmada meydana gelen değişiklikler bu çerçevede romanın konusunu olmuştur. İlk dönem Mısır romanı Batıyla temas sonucu yaşanan farkındalıkla Mısır toplum yapısını eleştirmiş, kimi zaman modernitenin çıktıları romanın konusu olmuştur. İkinci dönem Mısır romanın ana sorunsalı sömürge ülkesi olmanın getirdiği yozlaşma ve fakirlik yanında bağımsızlığın kazanılması ve iktidar eleştirisi olmuştur. Her yazar kendi karakteristik özellikleri ve hayat felsefesi çevresinde gündemi yorumlamış, ilk örneklerinden itibaren mizah Mısır romanında yer yer görülürken bunun en bariz örneği Yusûf es-Sibâî’nin (1917-1978) Ardu’n-Nifâk (İki Yüzlülük Ülkesi, 1949) adlı romanı olmuştur. Roman sanatının ayak sesleri olarak isimlendirilen (1858-1930) el-Müveylihî (1858-1930) Hadîsi İsâ b. Hişâm (1907) adlı eserindeki fantastik düşünce, çok zaman sonra söz konusu romanda karşımıza çıkarken yazar kullandığı bu tarz ile siyaset, basın, bürokrasi ve toplumsal ahlak gibi pek çok konuyu eleştirme fırsatı bulmuştur. Daha önceki çalışmalardan üslup ve tarz olarak ayrılan eser eleştiriyi hikâyeleştirme özelliğiyle de farklılaşmaktadır. Çalışmada roman eleştirdiği başlıklar altında değerlendirilmiş ilgili pasajlarla konuya işarete edilmiştir.