ONGOING COVID-19 ANXIETY AND STRESS LEVELS IN PATIENTS WHOSE ENDOSCOPY PROCEDURE WAS POSTPONED DUE TO THE PANDEMIC

Türkçe

Amaç : Covid-19 pandemisi hem hastalarda hem de sağlıklı bireylerde büyük korku ve strese neden olmuştur. Çalışmamızda salgının yoğun olarak yaşandığı dönemde elektif endoskopi işlemi ertelendikten sonra tekrar başvuran hastalarda Covid-19’a yönelik bilgi, tutum, kaygı ve stres düzeyleri araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Endoskopi işlemi yapılan ardışık 106 hasta çalışmaya dahil edildi. Bağımsız değişkenler demografik özellikler, geçirilmiş Covid öyküsü, covid sebebiyle hastaneye yatış ve ailede covide bağlı ölüm; bağımlı değişkenler ise Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ-10) ve Covid-19 Korkusu ölçeği (CKÖ-19S) idi. Bulgular: Katılımcıların dörtte üçü endoskopi işleminin Covid-19’u yayabileceği ve yayılımı engellemek için ek tedbirlere ihtiyaç olduğu; ayrıca işlemde kullanılan malzemelerden hastalığın bulaşabileceği yönünde görüş bildirmiştir. CKÖ-19S’ye göre işlemden en çok 65 yaş üzeri bireyler ile Covid-19 sebebiyle hastaneye yatış öyküsü olan, üniversite mezunu çalışan bireyler korkmakta iken; ASÖ-10’a göre işlemin bulaşıcılık riskinden Covid-19 nedeniyle yakınlarını kaybetmiş ve/veya sık maske değiştirmekte olanlar bireyler endişe duymaktadır. CKÖ-19S ve ASÖ-10 yaş ve geçirilmiş Covid-19 sayısı ile pozitif yönde, eğitim düzeyi ile negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı korelasyon göstermektedir. Sonuç: Pandemi sıklığı azalsa da, bu çalışmaya göre pandemi döneminde elektif endoskopi işlemi ertelenip tekrar başvuran bireylerde COVİD-19 ile ilişkili anksiyete ve korku devam etmekte olup bu durumun tekrar pandemi yaşanması halinde hastaların endoskopi ünitelerine gecikmiş şekilde başvurmasına zemin hazırlayacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Covid-19, Endoskopi, Korku.