Anayasayı İhlal Suçu

OpenAlex Türkçe

Anayasal düzen iki tür cebir veya şiddet ile uygulanmaz hale getirilir. Her ikisi de hukuka aykırıdır. Birincisi, fiziki cebir ve şiddet ile bir grup asker ya da sivilin silah kullanarak parlamentoyu basması. Hükümeti ve parlamentoyu ortadan kaldırmaya ve yeni bir devlet düzeni kurmaya çalışması ve bunu başaramaması şeklinde, 1962-1963 yılında Talat AYDEMİR’in darbe teşebbüslerinde olduğu gibi. İkincisi, kamu gücünün -re’sen icra- hukuka aykırı şekilde kullanılması şeklinde olur. Parlamentonun çıkardığı kanunlar, idarenin aldığı kararlar kendiliğinden (re’sen) yerine getirilir. Re’sen yerine getirilmesi kamu gücüdür. Re’sen icra engelleniyor ise devletin fiziki (polis gücü) ile bertaraf edilir. Devletin tasarrufunun yerine getirilmesinde kamu yararı vardır. Devletin işleyişi bunu gerektirir. Kanunlar ve devletin işlemlerinin re’sen yerine getirilmeleri için hukuka uygun olarak yapılmış olmaları gerekir. Aksi halde özgürlükçü hukuk devletinden söz edilemez. Bir grup general Yüksek Seçim Kurulu’nu basıyor, Kurula anayasaya açıkça aykırı karar aldırıyor ise birinci tür ihlalden, Yüksek Seçim Kurulu kendiliğinden anayasaya açıkça aykırı karar alıyorsa ikinci tür ihlalden söz edilir. Devlet kurumlarınca özgürlükçü hukuk düzeni ortadan kaldırıldıktan sonra Anayasa Mahkemesi kararıyla veya bir başka yolla özgürlükçü, insanın önünü açan hukuk düzeni yeniden kurulursa anayasal düzeni yıkan ya da değiştiren kamu kurumlarının fiili teşebbüs aşamasında kalmış olacaktır. Çünkü siyasi rejimlerin meşruiyetinin kaynağı sadece ve sadece özgürlükçü oluşları, insanların önünü açışlarıdır. Toplumsal ilerlemenin temeli özgürlüktür. Kimsenin ilerlemeden vazgeçme hakkı yoktur. Özgürlükçü rejimleri, güçler ayrılığına dayanan anayasalar teminat altına alırlar. Bu durum Anayasanın manevi cebirle ihlali olarak adlandırılır.