Aşk Mahkemeleri: Orta Çağ’da Düşsel Aşkın Muhakemesi

OpenAlex · İngilizce

Aşk bir Orta Çağ icadıdır. Avrupa’nın Hristiyanlaştığı Erken Orta Çağ’da esinini dinsel konulardan alan metinlerle emeklemeye başlayan Fransız edebiyatının bu dönemdeki yazınsal geleneğinde olmayan bu dünyevi aşk izleği 12. yüzyılda Fransa’nın güneyinde gelişen Saray Edebiyatının esasını oluşturur. Kuzey’de gelişen özellikle ilk dönem kahramanlık destanlarında önemli bir rolü ve işlevi olmayan kadın, bu aşkın nesnesi ve Efendisi olur. Sadece soylulara özgü bir duygu olarak belirlenen, 19. yüzyıldan itibaren de Saraylı Aşk adıyla anılan bu özel aşk anlayışını kuramsal olarak ele alan ender yapıtlardan biri André le Chapelain’nin 12. yüzyılın ikinci yarısında yazdığı tahmin edilen “Liber de arte honeste amandi et reprobatione inhonesti amoris” başlıklı kitaptır. Bu kitapta yer alan aşk hükümleri yüzyıllar içinde varlığına gerçekten inanılan bir “Aşk Mahkemesi” söylencesine dönüşür. Bu makalenin amacı, ilk planda, bu söylencenin nasıl oluştuğunu ve kitabın 19. yüzyılda keşfedilmesiyle birlikte konu üzerine yoğunlaşan romanistlerin Aşk Mahkemesi tezini nasıl tartıştığını ortaya koymaktır. Devamında, yazarın aşkın doğasını anlatmak için farklı toplumsal kesimlerden insanların arasında yarattığı diyalogları, aşkla ilgili yirmi bir dava konusunu ve verilen hükümleri ele alarak, aslında söz konusu olanın gerçek anlamda bir mahkeme değil, kimi olguları somutlaştırma işlevi görmesi için hayal ettiği, muhakemeye dayalı farazi davaların olduğunu göstermeye çalışacaktır. Aşk Mahkemeleri’nin düşsel bir tasavvur olduğunu ortaya koymaya yarayacak olan bu bakış açısı, söz konusu aşk anlayışını daha iyi kavramaya da yardımcı olacaktır.