Gerilimden Bileşime Doğru Modern ve Postmodern: Tanımlar, Kavramlar, Toplumsal Bağlam

OpenAlex Türkçe

Modern ve postmodern kavramları, çok farklı disiplinlerde, farklı bağlamlarda çeşitli kavramlarla özdeşleştirilmiş, birçok farklı alanda sayısız tartışmayı tetiklemişlerdir. Ancak, çeşitli bağlamlarda sıklıkla kullanılan bu kavramlar, zaman içinde özgün bağlamından ayrışıp çok anlamlı bir niteliğe bürünmüştür. Bu makale, büyük ve kapsayıcı kavramlar olarak kullanılan bu kavramların varoluş koşullarını, hangi toplumsal, ekonomik, tarihsel dönüşümlerin ürünleri olduğunu inceleyerek açıklığa kavuşturmayı hedeflemektedir. Öncelikle, moderni anlayabilmenin bir koşulu olarak modern-öncesi kavramı tartışılmış, modern mevhumu, içinden türediği sosyo-ekonomik bağlam ortaya koyularak tartışılmıştır. Standartlaşma (rasyonellik), sekülerleşme, dünyevileşme, yenilikçilik, ilerleme düsturu, modernin semptomları olarak ortaya koyulmuş ve bunların kökenleri tartışılmış, modern kavramı, ilgili tartışmaların genellikle sınırlı kaldığı kültür ve ideoloji alanının ötesinde, tarihsel bağlamı, toplumsal koşulları ve ekonomik boyutuyla birlikte, sosyolojik ölçütlerle düşünülmüştür. Moderni toplumsal varoluş koşullarıyla birlikte incelemek, çoğu zaman birbirinin yerine geçebilir şekilde kullanılan ve mutlak, sabitlenebilir bir tarihsel deneyim olarak sunulan, dolayısıyla ideolojik olarak araçsallaştırılan ve anlam kaymalarına uğrayan modernleşme, modernlik, modernite kavramlarına da sosyolojik, bilimsel bir yaklaşımı mümkün kılmaktadır. Postmodern kavramı ise, mimari, estetik kökenli bir kavram olsa da, özellikle 1980’lerden itibaren sanat, estetik, felsefe, sosyal bilim gibi çeşitli alanlardaki kuram ve düşünceleri büyük ölçüde etkilemiştir. Postmodern kavramı da, estetik kökenlerinin içinde varolduğu toplumsal koşullarla birlikte tartışılmış, postmodernizm, belirsiz, bulanık, akışkan, bütünlüksüz, tutarsız bir dünyanın estetik bağlamı olarak ele alınmıştır. Makale, muğlak biçimde kullanılan ve dolayısıyla çeşitli anlam kaymalarına uğrayan modern-postmodern ve bağılı kavramlara sosyolojik bir açıklama getirmeyi amaçlamaktadır.