A Traditional Review of the Slimming Myokine: Current Approaches to FNDC5/Irisin

İngilizce (OpenAlex)

İskelet kası, kalp ve beyinde eksprese edilen transmembran proteini olarak bilinen FNDC5 (fibronektin Tip 3 domainini içeren 5. protein), 2002 yılında keşfedildi ve yaklaşık 10 yıl boyunca bu membran proteini görmezden gelindi. 2012 yılında, özellikle akut ve yoğun egzersize cevap olarak iskelet kası FNDC5'inin ektodomain kısmı (N-terminal domaini), bilinmeyen bir proteaz tarafından kesilerek dolaşıma aktarıldı ve irisin olarak adlandırıldı. İrisinin beyaz yağ dokusuna, üzerinde bulunan integrin reseptörüne bağlanarak, peroksizom proliferatör aktive edici reseptör alfa aracılıklı UCP1 ekspresyonu ve mitokondri sayısını artırdığı, beyaz yağ dokusunun kahverengi yağ dokusuna dönüşmesini uyardığı yapılan deneysel çalışmalarla gösterildi. Normalde beyaz yağ dokusu soğuğa maruz kalındığında, beyin ve kalp gibi vital organları korumaya almak için bu değişimi gerçekleştirmektedir. Ancak beklenmedik bir şekilde, egzersize yanıt olarak beyaz yağ dokusunun değişiminin gerçekleştiği ve enerjinin adenozin trifosfat olarak değil, ısı olarak açığa çıktığı gösterilmiştir. Buna dayanarak, irisin molekülünün zayıflama, insülin sensitivitesi ve glukoz homeostazına aracılık edebileceği önerilmektedir. 2012-2022 yılları arasında, irisin miyokininin rolünü keşfetmek üzere 1.000'den fazla makale yayımlanmıştır ve özellikle yağ dokusu ve metabolizmadaki etkilerini aydınlatmak amacıyla çalışmalar devam etmektedir. Ancak çelişkili sonuçlar mevcuttur ve bu durumun, bazı çalışmalarda insan ve hayvan serum ve plazma numunelerinde irisin seviyesinin doğru ölçülmemesinden kaynaklandığı gösterilmiştir. Bu derlemede, irisin ile ilgili ölçüm yöntemleri, birçok hastalığın tedavisi açısından ümit verici olabileceği düşünülen rekombinant irisin enjeksiyonu ve FNDC5 geni nakavt edilmiş fare çalışmalarıyla ilgili güncel yaklaşımlara yer verilecektir.