Dijital Yerlilik Paradigmasına Kritik Bir Bakış: Çoklu Ekran Kullanımı ve Dikkat Eksikliği Belirtileri

Türkçe

Marc Prensky'nin "dijital yerlilik" söylemi, teknoloji içinde doğan kuşakların ekranlara karşı doğal bir yetkinlik geliştirdiği varsayımına dayanmaktadır. Ancak bu çalışma, söz konusu varsayımı ampirik verilerle sorgular. Dijital yerliler, dijital göçmenlere kıyasla daha yüksek çoklu ekran bağımlılığı ve daha belirgin dikkat eksikliği belirtileri sergilemektedir. Türkiye'de en az lisans mezunu 410 katılımcıyla yürütülen kesitsel alan araştırmasında Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS-v1.1) ve Çoklu Ekran Bağımlılığı Ölçeği (ÇEBÖ) birlikte uygulanmıştır. Bağımsız örneklem t-testi sonuçları, dijital yerlilerin ASRS toplam puanlarının (M = 28.44 vs. M = 24.86; p < .001) ve ÇEBÖ toplam puanlarının (M = 42.41 vs. M = 34.56; p < .001) dijital göçmenlerden istatistiksel olarak anlamlı biçimde yüksek olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, dijital yerliliğin teknolojik bir özgürleşme değil; platformların algoritmik tasarımı aracılığıyla pekiştirilen bir dikkat kırılganlığı ürettiği savını desteklemektedir. Çalışma, "doğuştan dijital" söyleminin hem medya eğitimi hem de platform politikaları üzerindeki yanlı yönlendirici etkisini tartışmakta ve bu söylemin eleştirel iletişim araştırmalarında yeniden çerçevelenmesi gerektiğini öne sürmektedir.