İbn Arabşâh’ın “Zaman Dönen Bir Dolaptır” Adlı Şiirinde Öne Çıkan Bazı Temalar

Türkçe

Bu çalışma IV. yüzyılda yaşamış ünlü bir âlim olan İbn Arabşâh’ın Zaman Dönen Bir Dolaptır/ed-Dehru Dûlâbun Yedûr adlı kasidesinde öne çıkan bazı temaları ve imgeleri konu almaktadır. Tam adı, Ebu’l-Abbâs Şihâbuddîn Ahmed b. Muhammed b. Abdillah b. İbrahim b. Arabşâh el-Ensârî ed-Dimaşkî el-Hanefî erRûmî olan İbn Arabşâh, Timurluların himayesinde Orta Asya’da birçok yerde uzun süre bulunduktan sonra Osmanlı’nın maiyetine geçmiş ve Edirne’de Osmanlı sarayında 10 yıl katiplik yapmıştır. Farklı alanlarda olmak üzere Arapça, Farsça ve Osmanlı Türkçesiyle eser kaleme almıştır. Eserlerinin büyük çoğunluğu günümüze ulaşmış ve baskıları yapılmıştır. İbn Arabşâh tarihçi olarak bilinmesine rağmen edebiyatçı kimliğiyle dikkat çekmektedir. Bu çalışmada onun dil ve edebiyat alanında kaleme aldığı eserlere değinilmiş ve ‘Acâibu’l-Makdûr fî Ahbâri Teymûr adlı tarih konulu eserindeki 110 beyitlik kasidesi ele alınmıştır. Zaman Dönen Bir Dolaptır adlı bu kaside, Timur’un ölümü üzerine söylenen bir mersiye olduğu halde burada Timur’un İslam âleminde yapmış olduğu zulümlere değinilmiştir. Şiirde Timur’un ölümüne karşı duyulan mutluluk ortaya konulmuş ve bu kişi yerilmiştir. Bu çalışmada uzunluğu sebebiyle bahse konu olan kasidenin sadece dikkat çeken beyitleri ele alınmış ve kasidede öne çıkan bazı söz sanatlarına da değinilmiştir.