2025 ABD Borsa Çöküşlerinin Borsa İstanbul ve Varlık Fiyatlarına Olan Yayılımı

Türkçe

Bu çalışma, 2025 yılında Donald Trump’ın ikinci başkanlık dönemine başlamasının ardından açıklanan “Kurtuluş Günü Tarifeleri”nin ABD borsalarında yol açtığı çöküşün, Türkiye finansal piyasalarına olan yayılım etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, S&P 500 endeksindeki değer kayıplarının Türkiye’deki borsa endeksleri, döviz kurları, altın fiyatları, tahvil faizleri, CDS primi ve konut fiyatları üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Yöntem olarak Diebold-Yılmaz yayılım endeksi, Temel Bileşenler Analizi (PCA) ve tarihsel ayrıştırma modeli kullanılmış; bu sayede hem statik hem de zamana göre değişen dinamik yayılım düzeyleri hesaplanmıştır. Dinamik yayılımları hesaplamak için yayılım etkinliği skoru endeksi modeli geliştirilmiştir. Bulgular, ABD borsa çöküşünün Türkiye’de en yüksek düzeyde BIST 100 ve BIST Tüm endeksleri üzerinden negatif yönde yayıldığını, buna karşılık döviz ve altın gibi varlıklara ise pozitif yayılım gerçekleştiğini göstermektedir. S&P 500 endeksindeki değer kayıpları çöküş haftası içerisinde BİST-100 ve BİST-Tüm endekslerine sırasıyla %74 ve %51 düzeyinde yayılmıştır. Toplam yedi ayılık dönemde ise S&P 500 temelli kayıplar BİST-100 ve BİST-Tüm endeksine sırasıyla %74 ve %44 oranında yayılmıştır. Ayrıca, çöküş haftasında elde edilen dinamik yayılım skorları da yatırımcıların riskten kaçınma davranışı sergileyerek alternatif varlıklara yöneldiğini doğrulamaktadır.