15. Yüzyıl Dımaşk’ında Yerel Güç ve Aile Ağları: Benû Müzellîk Örneği

İngilizce (OpenAlex)

Bu araştırmanın amacı, 15. yüzyılda Memlük Devleti’nin Dımaşk bölgesinde sosyal, siyasî ve iktisadî alanlarda etkin bir rol üstlenen Benû Müzellîk ailesini tarihsel bir perspektifle incelemektir. Ailenin sahip olduğu ticarî ağlar ve servet, onların yalnızca bölgesel ölçekte değil, aynı zamanda Memlük Devleti’nin genelinde de itibarlı bir konum elde etmelerini sağlamıştır. Şemseddin Muhammed ve haleflerinin, dönemin Dımaşk’taki iç karışıklıkları ile Osmanlı-Memlük rekabeti gibi siyasal dalgalanmalara rağmen, farklı güç odaklarıyla kurdukları ittifaklar aracılığıyla statülerini korumayı başardıkları gözlemlenmiştir. Aile üyelerinin ticarî faaliyetlerinin yanı sıra devlet kademelerinde çeşitli idarî ve malî görevler üstlenerek hem ekonomik hem de bürokratik düzlemde etkili oldukları anlaşılmıştır. 15. yüzyılda Venedikli tüccarlarla yaşanan gerginlikler, ailenin diplomatik yetkinliğini ve yüksek statüsünü gözler önüne sermektedir. Çalışma, bu aile örneği üzerinden Memlük döneminde yerel seçkinlerin devlet ile olan karşılıklı bağımlılık ilişkisini, imtiyazlı tüccar sınıfının siyasal rolünü ve Dımaşk’ın bölgesel ticaret ağındaki stratejik önemini koymayı amaçlamaktadır. Böylece Benû Müzellîk ailesinin Memlük toplumunun çok katmanlı yapısını anlamak açısından önemli bir husus oldukları tespit edilmeye çalışılmıştır.