Kültürel Gerontoloji: Başarılı Yaşlanmanın Kuramsal Okuması

OpenAlex · Türkçe

Fiziksel sağlık, sosyoekonomik durum, mali koşullar, fiziksel çevre ve sosyal katılım gibi nesnel yaşam koşulları yaşlı bireylerin yaşam doyumunu tam olarak açıklayamamaktadır. Bunun yerine, kişilik özellikleri ve gelişimsel etkilerin yaşam doyumu üzerinde daha güçlü bir etkisi olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, bilgelik yaşam doyumunun önemli bir öngörücüsü olarak yeniden ilgi görmektedir. Uzun yıllardır yaşlı bireylerin bir özelliği olarak kabul edilen bilgelik, son dönemde bilişsel, yansıtıcı ve şefkat boyutlarını içeren çok boyutlu bir yapı olarak psikolojik araştırmaların odağı haline gelmiştir. Bulgular, bilgelikle yaşlılıkta başa çıkma arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, bilgelik ile yaşam doyumu arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmaya Ege Bölgesi’nde yaşayan 60–89 yaş arası 260 katılımcı (ortalama=69,76, ss=4,65) dahil edilmiş olup, katılımcıların %55,6’sı kadındır. Veriler, San Diego Bilgelik Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve sosyo-demografik anket ile toplanmıştır. Analizler sonucunda Bilgelik Ölçeği için Cronbach Alpha=0.733, Yaşam Doyumu Ölçeği için 0.825 bulunmuştur. Yaşlılıkta yaşam doyumu ve bilgelik arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=.250, p<0.05). Ayrıca bilgelik puanları ile gelir durumu (KWH=9.470, p=0.001) ve zorluklarla başa çıkma (z=-3.301, p=0.001) arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Yaşam doyumu puanları ise eğitim (KWH=10.877, p=0.012), gelir durumu (KWH=8.064, p=0.018) ve zorluklarla başa çıkma (z=-3.182, p=0.001) ile anlamlı düzeyde ilişkilidir. Sonuç olarak, yaşam doyumu ve bilgelik yaşlılıkla başa çıkmada önemli kaynaklar olarak öne çıkmaktadır. Bilgeliğin nesnel koşullardan bağımsız şekilde yaşam doyumunu güçlendirdiği görülmektedir. Bu bulgular, yaşamın son döneminde iyi yaşlanmanın, mevcut koşullardan çok yaşam boyu psikososyal gelişime bağlı olduğunu göstermektedir.