OPEC ÜYESİ ORTA DOĞU ÜLKELERİNDE CO2 EMİSYONU, ENERJİ TÜKETİMİ VE TİCARİ AÇIKLIK: PANEL ARDL YAKLAŞIMI

OpenAlex Türkçe

Öz: Çalışmanın amacı, OPEC üyesi 6 Orta Doğu ülkesinde (İran, Irak, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt) karbondioksit (CO2) emisyonu, enerji tüketimi ve ticari açıklık arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.Bu amaçla, CO2 emisyonunun, enerji tüketiminin ve ticari açıklığın hem uzun dönem hem de kısa dönem etkileri araştırılmıştır.Çalışmada, 2003-2014 dönemine ait panel veriler Panel ARDL-Havuzlanmış Ortalama Grup (PMG) tahmincisi ile analiz edilmiştir.Ardından, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Panel Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) ile test edilmiştir.Bulgulara göre i) enerji tüketimi katsayısı sadece uzun dönemde istatiksel olarak anlamlı ve pozitif, ticari açıklık katsayısı uzun dönemde istatiksel olarak anlamlı ve negatif iken kısa dönemde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif olarak tespit edilmiştir, ii) Kısa dönem nedensellik analizine göre ise sadece enerji tüketiminden CO2 emisyonuna tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.Uzun dönemde ise CO2 emisyonundan ticari açıklık ve enerji tüketimine tek yönlü, enerji tüketimi ile ticari açıklık arasında ise çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur.