Şerhu Cümeli usûli’d-dîn’in Ebü’l-Hüseyin Muhammed b. Yahyâ el-Beşâğarî’ye Aidiyeti Meselesi

Türkçe

Ebû Seleme es-Semerkandî’nin Cümelü usûli’d-dîn eseri ile bu eserin şerhi olan Şerhu Cümeli usûli’d-dîn isimli eser Hanefî- Mâtürîdî geleneğinin ilk dönem klasikleri arasında bulunmaktadır. Metnin müellifinin Ebû Seleme es-Semerkandî olduğu bilinse de şerhin müellifi hakkında halen daha bir kesinlik bulunmamaktadır. Bu çalışmada Şerhu Cümeli usûli’d-dîn’in müellifinin kimliği tespit edilmeye çalışılacaktır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Şerhu Cümeli usûli’d-dîn’in analizi üzerinden müellifin İbn Yahyâ olduğu hakkında bazı bilgilere ulaşılmıştır. İkinci bölümde ilk bölümde ulaşılan bilgilerden hareketle İbn Yahyâ’nın diğer eseri olan İsmetü’l-enbiyâ’dan başka müellifler tarafından yapılmış alıntılar ile bu eserin ihtisarı olan el-Müntekâ min ismeti’l-enbiyâ isimli eser karşılaştırılmış ve iki eser arasındaki benzerlik oranı tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde el-Müntekâ min ismeti’l-enbiyâ ile Şerhu Cümeli usûli’d-dîn mukayese edilmek suretiyle Şerhu Cümeli usûli’d-dîn’nin Ebü’l-Hüseyin Muhammed b. Yahyâ el-Beşâğarî’ye ait olduğu delilleriyle ortaya konulmuştur. Dördüncü ve son bölümde ise Ebü’l-Hüseyin Muhammed b. Yahyâ el-Beşâğarî’nin hayatı ve eserleri hakkında kısa bir biyografi kaleme alınmıştır.