Osmanlı’da Kadın Katli: Diyarbakır Örneği (1655-1866)

OpenAlex · İngilizce

Kadın cinayetleri insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. Bu çalışmada 1655-1866 tarihleri arasında ve günümüzde Diyarbakır’a bağlı olan yerlerde katledilen kadınların durumunu tespit edilmeye çalışılmıştır. Konu, kapsamının genişliğinden dolayı Osmanlı tarihi boyunca sosyal-kültürel açıdan önemli bir şehri olan Diyarbakır şehri ile sınırlandırılmıştır. Araştırmaya konu olan 211 yıllık zaman diliminde Diyarbakır’da bu meseleyi doğrudan konu alan bir çalışmanın yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle böyle bir meselenin ele alınması ihtiyacı zuhur etmiş ve bu alandaki eksiklik giderilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın temel kaynağını, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi oluşturmaktadır. Buna ek olarak Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları’nca, Osmanlı Arşivine dayanarak hazırlanan, 13 ciltlik Diyarbekir Şer’iyye Sicilleri Amid Mahkemesi kayıtları ile yine aynı yayınevinden çıkan ve 3 ciltlik Divan-ı Hümâyûn Sicilleri Diyarbekir Ahkâm Defterleri taranmıştır. Eserlerde tespit edilen dava kayıtları Osmanlı Arşivi ile karşılaştırılarak kullanılmıştır. İncelemeler sonucunda Diyarbakır’da 12 tane kadının katledildiği tespit edilmiştir. Bu kadınların farklı mesleklere mensup, genellikle toplumun orta ve alt kesiminden oldukları; statüleri farklı erkekler tarafından çeşitli sebeplerle, değişik araç ve yöntemler kullanılarak, günümüzde olduğu gibi genellikle evlerde katledildikleri tespit edilmiştir. Konu, cinayetlerin konum/mekânları, maktul ve katillerin profilleri, katl araç/yöntemi, olayların tarihleri ve mahkeme süreçleri şeklindeki başlıklar altında incelenmiştir. Ayrıca bu süreçte kadının katil olarak yargılandığı bir dava kaydına rastlanmış bu kayıt da konu kapsamına dâhil edilmiştir.