Parricide’i Yeniden Düşünmek: Aile İçi Otorite, Utanç ve Kuşaklararası Aktarımın Klinik Sosyolojik Analizi

Türkçe

Parricide, bireyin annesini ya da babasını öldürmesini ifade eden ve aileye, ebeveynliğe ve kuşaklararası sürekliliğe atfedilen güçlü kültürel ve ahlaki anlamlar nedeniyle son derece ağır bir şiddet biçimi olarak değerlendirilen bir olgudur. Düşük görülme sıklığına rağmen taşıdığı klinik, toplumsal ve sembolik ağırlık, bu olguyu yalnızca adli bir mesele olmaktan çıkararak çok katmanlı bir analiz konusu hâline getirmektedir. Bu çalışma, parricide’i bireysel patolojiye ya da istisnai suç anlatılarına indirgemeden, klinik sosyoloji perspektifi içinde yeniden düşünmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada özgün bir ampirik veri seti oluşturulmamış; bunun yerine eleştirel literatür analizi ve kuramsal sentez yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda uluslararası parricide literatürü, adli psikiyatri ve kriminoloji çalışmaları ile Türkiye bağlamına ilişkin sınırlı ampirik bulgular birlikte değerlendirilmiştir. Çalışma, parricide’in yalnızca bireysel düzeyde değil, aynı zamanda ilişkisel, duygusal ve toplumsal bağlam içinde ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Analizde aile içi otorite ilişkileri, tanınma yoksunluğu, utanç deneyimi, bastırılmış duygular, sessizlik pratikleri, erkeklik normları, adli söylem ve kuşaklararası aktarım süreçleri temel eksenler olarak incelenmiştir. Bu çerçevede parricide, ani ve nedensiz bir şiddet patlaması olarak değil; uzun süre biriken ilişkisel gerilimlerin, çözümlenmemiş çatışmaların, duygusal baskının ve öznel sıkışmışlık deneyiminin taşınamaz hâle geldiği bir kırılma momenti olarak kavramsallaştırılmıştır. Türkiye bağlamında aile kurumunun kutsallaştırılması, ebeveyn otoritesinin meşrulaştırılması ve aile içi sorunların “özel alan” söylemiyle görünmezleştirilmesi, bu tür vakaların hem toplumsal hem de akademik düzeyde sınırlı biçimde tartışılmasına yol açmaktadır. Ayrıca medyada bu tür olayların çoğu zaman bireysel cinnet anlatıları içinde sunulması, olgunun ilişkisel boyutunun görünmez kalmasına katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma, parricide’i bireysel sorumluluk ile ilişkisel ve toplumsal koşullar arasındaki gerilimde ortaya çıkan çok katmanlı bir toplumsal semptom olarak değerlendirmektedir.