Yalancı Dünya: Yeşilçam Ekonomisine Edebî Bir Bakış

Türkçe

Bu çalışmayla, Yeşilçam’ın işleyişine yakından tanıklık eden ve toplumsal gerçekçi bir yazar olan Orhan Kemal’in Yalancı Dünya (1970) adlı romanından ve edebiyat eserlerinin sinema tarihyazımında kaynak olarak değerlendirilebileceği varsayımından hareketle, Yeşilçam’ın 1960–1970 dönemindeki ekonomik pratiklerini araştırmak amaçlanmıştır. Yalancı Dünya, Yeşilçam’a dair bugüne değin yazılanların ötesinde, puslu ve hatta yer yer karanlıkta kalan alanlardaki ekonomik pratikleri hakkında veri içermektedir. Bu amaçla roman, içerik analizi yöntemiyle “filmciler, yapımcılar ve işletmeler”, “yatırımcılar”, “bölge işletmecileri, Anadolu işletmeleri”, “tefeciler ve bonolar”, “kişiler” ve “yerler – mekânlar” temaları bağlamında taranmış, sınıflandırılmış ve bulgulara ulaşılmıştır. Diğer yandan 1960–1980 döneminde Yeşilçam’a yöneltilen sektörel eleştiriler, dönemin sinema dergilerinden, gazetelerinden ve dönemle ilgili alanyazından derlenmiştir. Tüm bunların ardından romandan ulaşılan bulgular, ilgili dönemin sektörel eleştirileriyle birlikte yorumlanmıştır. Çalışmada, Yeşilçam’ı yakından tanıyan Kemal’in, romanına bu tanıklıklarını detaylı bir biçimde aktardığı; aktarımlarının dönemin eleştirileriyle örtüştüğü ve bu bakımdan romanın sinema tarihyazımına kaynaklık edebileceği görülmüştür. Ama bununla beraber Yalancı Dünya’nın bir yandan yazarının Yeşilçam’la olan yakın ilişkisi nedeniyle otobiyografik bir gerçekçilikle, diğer yandan ise melodramların ikilikler ve klişelerden oluşan anlatısıyla kurulduğunu göz önünde bulundurmak ve dolayısıyla romanı, sinema tarihyazımının bir kaynağı olarak değerlendirirken farklı kaynaklarla teyit etmek ve doğrulamak gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.