COĞRAFYA, TARİH VE ARKEOLOJİ İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA 2019-2020 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI MEB ORTAÖĞRETİM 9. SINIFCOĞRAFYA DERS KİTABI BEŞERİ SİSTEMLER (YERLEŞMELER)ÜNİTESİNİN İNCELENMESİ

OpenAlex Türkçe

Bu çalışmada, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı 9. sınıflarda okutulan “Ortaöğretim Coğrafya Ders Kitabı”nın “Beşeri Sistemler (Yerleşmeler)” isimli ikinci ünitesi; coğrafya, tarih ve arkeoloji ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Coğrafya, tarih ve arkeoloji disiplinleri sahip olduğu kavramsal zenginlik, yöntem bilgisi, ilke ve genelleme birikimi ile geçmişin inşa süreçlerine etki etmekte ve disiplinler arası bir etkileşim içinde olma özelliğine sahiptirler. Bu bağlamda çalışmaya konu oluşturan ders kitabı ünitesi bu üç disiplin açısından ele alınmıştır. Araştırmada ünite konularının özellikle coğrafya disiplini için 9. Sınıf öğrencileri için yeterli olduğu ancak arkeoloji, tarih ve coğrafya ilişkisi bağlamında konuların, görsellerin ve verilen görselle ilgili bilgi kutularının yetersiz olduğu, ölçme ve değerlendirme soru sayılarının ve soru tiplerinin istenilen seviyede olmadığı gözlenmiş ve bu durum araştırmanın da yapılma gerekçesini oluşturmuştur. Disiplinler arası yaklaşım öğrencileri, disiplinler ve bunların gerçek yaşamdaki varlıkları ile olan ilişkilerini görmelerini sağlar. Disiplinler arası öğretim yaklaşımının uygulanmasında konunun niteliğine göre düzenlenmiş sınıf içi çalışmalar ya da projeler etkili olarak kullanılabilir. Ünitede yer alan “Arazide Çalışma” bölümü ile “Arazi Çalışması Kontrol Listesi” bölümü üniteyi bu anlamda üstün kılmaktadır. Konunun çeşitliliği ve içerik zenginliği ele alındığında çalışma sadece “Beşeri sistemler” ünitesi ile sınırlandırılmıştır. Araştırmanın amacına uygun olması hasebiyle nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ile içerik analizi kullanılmıştır. Eğitim-öğretim faaliyetleri bakımından önemli bir yere sahip olan ders kitaplarındaki bilgi ve görsellerin doğru olmasıyla birlikte yeterli seviyede ele alınması gerekmektedir. Ayrıca ölçme ve değerlendirme soruları konulara dengeli dağıtılmalı ve farklı soru tiplerinin bütün konulara ilişkin olması sağlanmalıdır. Ünite bu bağlamda değerlendirildiğinde tam anlamıyla disiplinler arası geçerlilik sağlanamamıştır. Bu durumlar birlikte dikkate alınarak birtakım tavsiyelerde bulunulmuştur.