ANAYASA MAHKEMESİ’NİN İPTAL KARARI IŞIĞINDA FİİLİ AYRILIK İLKESİNE DAYANAN BOŞANMA SEBEBİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YENİ DÜZENLEMEYE İLİŞKİN ÖNERİLER

OpenAlex Türkçe

Fiili ayrılık ilkesine dayanan boşanma sebebi, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenmektedir. Söz konusu hüküm, boşanmayı önemli ölçüde güçleştirdiği, evliliği devam ettirmek istemeyen eşleri makul olmayan süreler boyunca evliliğin devamına zorladığı ve bu durumun orantılılık alt ilkesi yönünden ölçülülük ilkesini ihlal etmekte olduğu gerekçesi ile Anayasa Mahkemesi tarafından 22 Şubat 2024 tarihinde iptal edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiş, böylece söz konusu hükmün iptaline kadar geçecek sürede, yasa koyucuya yeni bir düzenleme yapma imkânı tanınmıştır. Dolayısıyla, hali hazırda Türk hukukunda, fiili ayrılığa dayanan boşanmaya ilişkin yeni bir düzenleme yapılması zarureti söz konusudur. Bu düzenleme yapılırken, Anayasa Mahkemesi’nin hükmü iptal gerekçesinde vurguladığı hususlara dikkat edilmesi, daha ölçülü ve makul bir sürecin öngörülmesi, bu süreç inşa edilirken mukayeseli hukuktaki örneklerin de titizlikle incelenmesi yararlı olacaktır. Bu çalışmada, öncelikle Türk hukukundaki boşanma sistemine ve fiili ayrılık ilkesine dayanan boşanma sebebine ilişkin genel açıklamalara yer verilerek Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı analiz edilmektedir. Sonrasında fiili ayrılık ilkesine dayanan boşanma sebebine ilişkin yasama organı tarafından ihdas edilecek hükmün, öğretideki eleştiriler ve uygulamadaki problemler dikkate alınmak suretiyle, olması gereken hukuk bakımından taşıması gereken kriterler ele alınmaktadır.