Investigation of the usability of Shore hardness values determined by different devices and methods to estimate the brittleness values of carbonated rocks

Türkçe

Yeraltı veya yer üstü mühendislik projeleri öncesinde kayaçların \nkesilebilirlik ve delinebilirlik özelliklerini etkileyen sertlik ve gevreklik \ndeğerlerinin belirlenmesi çok önemlidir. Kayaçların kesilebilirlik ve \ndelinebilirlik özelliklerini belirlemek, bazı diğer fiziksel ve mekanik \nözelliklerini doğrudan belirlemek için uygulanan testler gibi pahalı ve \nzaman alıcı olabilmektedir. Kayaçların sertlik değerlerinin belirlemesi \nnispeten diğer özelliklerine göre daha ekonomik ve hızlı olmaktadır. \nAyrıca sertlik değerleri, kayaçların fiziksel ve mekanik özelliklerinin \ntahmininde güvenilir bir şekilde kullanılabilmektedir. Bu çalışma \nkapsamında, 13 farklı karbonatlı kayacın Shore sertlik değerleri üç \nfarklı cihaz (C-2 tipi Shore Scleroscope’u, dijital durometre ve dijital \nShore sertliği ölçüm cihazı) kullanılarak aynı numuneler üzerinde \nbelirlenmiştir. Elde edilen veriler sonucunda farklı ölçüm cihazlarının \nklasik yöntem yerine kullanılabilirliği araştırılmıştır. Ayrıca kazı \nmekaniği açısından önemli bir kayaç özelliği olan ve literatürde basınç \nve çekme dayanımı değerleri dikkate alınarak önerilen dört farklı \ngevreklik değerinin tahmin edilmesinde kullanılabilecek en uygun \nyüzey sertliği ölçme yönteminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Üç farklı \ncihazdan elde edilen Shore sertlik değerleriyle dört farklı gevreklik \ndeğeri arasındaki ilişkiler basit regresyon analizleri ile irdelenmiştir. \nSonuç olarak dijital Shore sertliği ölçüm cihazlarının klasik C-2 tipi \nShore Scleroscope’u yerine güvenli bir şekilde kullanılabileceği \ngörülmüştür. Shore sertlik değerinin literatürde çokça kullanılan dört \nfarklı gevreklik değerinden iki tanesini tahmin etmede güvenilir olduğu \niki tanesini tahmin etmede ise kullanılamayacağı belirlenmiştir