Piretroid İnsektisit Deltametrinin Doza Bağlı Akut Toksisitesinin Allium cepa Test Modeli Kullanılarak Değerlendirilmesi

Türkçe

Deltametrin, yaygın kullanımı ve düşük seçiciliği nedeniyle çevre ve özellikle bitkiler, hayvanlar ve insanlar üzerinde zararlı etkileri olan bir böcek ilacıdır. Mevcut çalışma, Allium cepa L. deneysel model organizmasında deltametrin insektisitinin akut toksisitesini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, dört gruba ayrılan A. cepa bulblarına 7 gün süresince çeşme suyu (kontrol), 0.75, 1.0 ve 1.25 g L-1 deltametrin uygulanmıştır. Çalışılan tüm deltametrin konsantrasyonları, çimlenme yüzdesi, kök uzaması, adventif kök sayısı ve taze ağırlık gibi morfo-fizyolojik özelliklerde önemli bir azalmaya neden olmuştur. Deltametrin uygulamasını takiben sitogenetik özellikler olan mitotik indekste belirgin bir azalma, mikronükleus sıklığı ve kromozomal anormalliklerde belirgin bir artış meydana gelmiştir. Deltametrin uygulamasına bağlı olarak gözlenen kromozomal anormallikler arasında mikronükleus oluşumu, çekirdekte tomurcuklanma, biloblu çekirdek, kromozomal aglütinasyon, c-mitoz, yapışkan kromozomlar, kromatinin eşit olmayan dağılımı, kromozom fragmentasyonu, kromozom köprüleri, halka kromozom, kutup kayması, geri kalmış kromozomlar ve vagrant kromozom yer almıştır. Ayrıca, çeşme suyu ile muamele edilen kontrol bulblarının kökleri normal ve sağlıklı iken, deltametrin ile muamele edilen bulblarda belirgin bir kök anatomik yapı hasarı gözlenmiştir. Deltametrin kaynaklı anatomik hasarlar, epidermis ve korteks hücrelerinde hücresel madde birikimi, iletim dokusunda madde birikimi, çekirdek deformasyonu, epidermis ve korteks hücre deformasyonu, iletim dokusunda yapısal bütünlüğün bozulması, nekroz ve korteks hücre duvarında kalınlaşma olarak belirlenmiştir. Diğer yandan, incelenen morfo-fizyolojik, sitogenetik ve anatomik özelliklerdeki bozulmalar, deltametrin dozunun artmasıyla daha da belirginleşmiştir. Sonuç olarak, deltametrin biyoindikatör organizma olan A. cepa için çok yönlü toksik bir kimyasal ajandır.