"Hagiografik Bir Tür Olarak Pers Şehidi Anlatıları"

Türkçe

Bu çalışma, literatüre Pers Şehidi Anlatıları adıyla geçen metinleri hagiografik yazının hususiyetlerini gözeterek değerlendirmektedir. Metinlerin nerede kaleme alındıkları, yazarlarının kimler olduğu ve her şeyden önce bu edebî iştigale niçin ihtiyaç duyulduğu tartışılan konuların başında gelmektedir. Pers Şehidi Anlatıları dil, üslup ve muhteva bakımından Roma İmparatorluğu içinde kaleme alınan muadillerinden farklılık arz etmektedir. Her şeyden önce bu metinler, Doğu Hristiyanlarının kimliklerini yüzyıllarca korumalarını mümkün kılan Süryani dilinde yazılmıştır. Sâsânî Şehinşâhlığı’nda Mecûsî çoğunluk içinde yaşayan Hristiyanların kötü deneyimlerini konu edinen mevzubahis metinler, hâliyle Mecûsîliğin pozitif yanlarını yansıtmaktan uzaktırlar. Pers Şehidi Anlatıları’nda, Sâsânî Şehinşâhlığı’nın edyân-ı sairesi arasında kahir ekseriyeti teşkil eden Hristiyanların saadet içinde geçen zamanlarına neredeyse hiç tesadüf edilmez. Bunun yanında söz konusu metinlerde Roma İmparatorluğu’na biçilen müspet rol, anlatıların muharrer hâllerinin Sâsânî sınırları haricinde ortaya çıkmış olabileceğini düşündürmektedir. Bahsedilen özellikleriyle Pers Şehidi Anlatıları, Geç Antik Çağ’ın mezkûr iki büyük hükümranlığı arasındaki çok yönlü rekabetin edebî alana yansıyan taraflı örnekleri olarak belirmektedir.