Türkiye’de Göçün Yasama Gündemindeki Yeri: Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Sunulan Kanun Tekliflerinin Tematik Analizi (1996–2023)

Türkçe

Modern ulus-devletlerin siyasal ve hukuki yapısını şekillendiren temel dinamiklerden biri olan göç, toplumsal düzenin etkileyen en temel unsurlardan biridir. Bu çalışma, 1996–2023 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan kanun teklifleri üzerinden, Türkiye’de göç olgusunun yasama gündemindeki normatif inşasını ve tanımlanma biçimlerini sorunsallaştırmaktadır. Araştırmanın temel amacı, yasama süreçlerinde göçün kavramsal çerçevesini ve tarihsel dönüşümlerini incelemektedir. Çalışmanın veri setini, 1996-2023 yılları arasında TBMM’ye sunulan ve göç, göçmen, sığınmacı, mülteci, iltica ile geçici koruma anahtar kelimelerini sonucunda elde edilen 182 kanun teklifi oluşturmaktadır. Nitel araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada doküman analizi kullanılmış; veriler betimsel analiz ve MAXQDA yazılımı desteğiyle tematik içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgular, yasama metinlerinde göç ve göçmen odaklı yaklaşımların niceliksel olarak baskın olduğunu, ancak soydaşlık imtiyazı atfedilen tekliflerin kanunlaşma oranının diğer kanun tekliflerine göre daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Zamansal analiz; erken dönemdeki iskân merkezli uzlaşı politikalarının, özellikle 2011 Suriye savaşı sonrasında göçün siyasallaşarak bir kriz nesnesine dönüşmesiyle birlikte yerini güvenlik ve sınır kontrolü yönelimlerine bıraktığını göstermektedir. Veri analizinde; güvenlik merkezli göç yönetimi, hukuki kurumsallaşma, zorunlu iskân politikaları, sosyal haklara erişim ile entegrasyon ve statü süreçleri olmak üzere beş temel ana tema oluşturulmuştur. Araştırmanın temel sonucu, yasama süreçlerinde göçün ağırlıklı olarak ulusal güvenlik ekseninde yer aldığıdır. Politika yapıcıların, göçmenleri toplumsal uyum sürecindeki hak sahipleri olarak konumlandırmak yerine, idari bir sorun ve potansiyel risk kategorisi olarak görmektedir.