AFETLER, SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME: TÜRKİYE’DE UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİLERİN FOURİER YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ (1975–2023)

OpenAlex · Türkçe

Bu çalışma, 1975-2023 dönemi için Türkiye’de afetlerin ve sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisini analiz etmektedir. İlk aşamada, serilerin durağanlıkları ADF ve PP birim kök testleri ile incelenmiştir. İkinci aşamada, değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiler Fourier ADL ve RALS Fourier ADL eşbütünleşme testleri ile araştırılmıştır. Üçüncü aşamada Dinamik En Küçük Kareler (DEKK) yöntemiyle uzun dönem katsayıları tahmin edilmiş, son olarak Fourier nedensellik analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, afetlerin ekonomik büyüme üzerinde negatif ve anlamlı bir etki yarattığını; sağlık harcamaları, sabit sermaye yatırımları ve dışa açıklığın ise büyümeyi pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, sağlık harcamalarından büyümeye doğru tek yönlü, ticari açıklık ile büyüme arasında ise çift yönlü nedensellik ilişkisi belirlenmiştir. Çalışmanın bulguları doğrultusunda; afet risklerinin azaltılması, afet sonrası yeniden yapılanma süreçlerinin kurumsal kapasite artırımı ve mali kaynak tahsisiyle desteklenmesi, sağlık sektörüne yapılan harcamaların artırılarak iş gücü verimliliği ve üretkenliğin artırılması ve dışa açıklığın teşvik edilerek ekonomik büyüme sürdürülebilirliğinin sağlanması temel politika önerileri olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, afet yönetimi, kamu maliyesi ve kalkınma politikaları alanlarında görev alan karar alıcılar ve uygulayıcılar için somut politika tasarımı ve uygulama süreçlerine katkı sunmayı amaçlamaktadır.