Vergilemenin Anayasal Temellerinin Çeşitli Ülkeler Açısından Karşılaştırılması ve Türkiye İçin Çıkarımlar

OpenAlex Türkçe

Vergileme ilkeleri, ülkelerin tarihsel gelişim sürecinde oluşmuş ve daha sonra anayasal normlar haline gelmiştir. Çeşitli ülke anayasalarında; vergilemede kanunilik, geriye yürümezlik, ödeme gücü, eşitlik, adalet, genellik, genel karşılıklılık ve vergilendirme yetkisinin devriyle ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. Bu düzenlemeler ülkelerin kültürü, yönetim şekli ve hukuk sistemlerine bağlı olarak farklı şekilde yapılmıştır. Türkiye’de 1982 Anayasası’nın 73. maddesinde de vergileme ilkelerinin düzenlendiği görülmektedir. Ancak maddenin “Vergi Ödevi” kenar başlığı ve “Siyasal Haklar ve Ödevler” bölümü içindeki yeri uygun değildir. Diğer taraftan vergileme ilkelerini düzenleyen hükümlerin ifade biçimleri konusunda ciddi sorunlar bulunmaktadır. Türkiye’nin daha çağdaş bir anayasaya sahip olabilmesi için; mükellef haklarını koruyan ve güvence altına alan vergileme ilkeleri “Kişinin Hak ve Ödevleri” bölümünde düzenlenmelidir. Çeşitli ülke anayasalarındaki düzenlemelere uygun olarak, madde hükmünün yazılmasında evrensel ifadelere yer verilmelidir. Ayrıca vergilendirme yetkisinin sınırlı olarak Bakanlar Kurulu’na devrini sağlayan hüküm anayasa metninden çıkartılmalıdır. Diğer taraftan “yerel özerklik ilkesi” gereği mahalli idarelere vergilendirme yetkisi verilmesiyle ilgili düzenleme anayasaya eklenmelidir