Türkiye’de Yerel Vergilerin Yönetimindeki Mevcut Sorunlar: Sayıştay Denetim Raporları Bağlamında Bir Değerlendirme

OpenAlex Türkçe

Türkiye’de belediyelerin yeterli gelir kaynağına sahip olmadığı bilinmektedir. Ancak mevcut kaynaklarının ne ölçüde etkin yönetildiğine ilişkin literatür sınırlı düzeydedir. Bu anlayışla hazırlanan çalışma, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda yer alan yerel vergilere ilişkin sorun alanlarını tespit etmeyi ve Sayıştay denetimlerinin mevcut sorunların çözümüne yönelik katkısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda 2019-2023 yılları arasında 81 il belediyesine yönelik Sayıştay düzenlilik denetimleri sonucunda hazırlanan raporlar, içerik analizi ve tematik analiz yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda yerel vergilere ilişkin temel sorun alanları; mükellefiyet tesisinin kurulamaması, tahakkuk/tahsilat oranlarının düşük olması, idareler arası gelir aktarımlarının mevzuata uygun olmaması ve beyannamelerin kontrol ve denetiminin etkin bir şekilde yapılmaması olarak tespit edilmiştir. Sayıştay denetim raporlarından elde edilen söz konusu bulgular, denetim ve kurumsal kapasite eksikliği başta olmak üzere yerel yönetimlerin mali sorunlarına ilişkin literatürü destekler niteliktedir. Raporların ekinde yer alan izleme tablolarına yönelik araştırma sonucunda ise, belediyelerin çoğunlukla söz konusu eksiklikleri gidermeye yönelik işlem tesis ettikleri tespit edilmiştir. Bu durum, Sayıştay denetimlerinin belediyelerin mali yönetimine olan katkısını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte sürekli tekrarlayan bulguların mevcudiyeti ise kontrol ve yaptırım mekanizmalarının daha etkin kullanılması gerektiği kanaatini doğurmaktadır.