Yüksek İlim Tahsilinde Hadis Eğitimi: Osmanlı Dârülhadislerinden Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi’ne

Türkçe

Bu çalışma, Osmanlı Dârülhadislerinden Dârülfünun İlahiyat Fakültesi’ne geçiş sürecini ele alarak dini eğitimin modernleşme bağlamındaki dönüşümünü konu edinir. Temel amacı dârülhadislerdeki geleneksel hadis eğitimini, Dârülfünun İlahiyat Fakültesi’ndeki modern eğitimle karşılaştırmaktır. Dârülhadisler, İslam toplumunun ve hukukunun temel unsurlarından biri olan hadis ilmini yaşatan ve öğreten önemli eğitim merkezleridir. Dârülfünun İlahiyat Fakültesi, Batı bilimleriyle entegrasyonu hedefleyen modernleşme hareketlerinin bir temsili olarak ortaya çıkar ve temel İslami ilimlerin toplumbilimsel bir yaklaşımla öğretilmesini hedefler. Nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi yöntemini kullanan bu çalışmada tarihi belgeler, müfredat verileri ve konuyla ilgili akademik eserler üzerinden dârülhadis ve Dârülfünun İlahiyat Fakültesi’nin hadis ilmine yönelik eğitim anlayışları analiz edilmiştir. Çalışmanın kapsamı, dârülhadisler için kurulduğu ilk asır olan on dördüncü yüzyıldan Dârü’l-Hilâfeti’l-Aliyye Medresesi’ne bağlandığı 1914 yılına kadar olan süreç; Dârülfünun İlahiyat Fakültesi için kurulduğu yıl olan 1924’ten, kapatıldığı yıl olan 1933’e kadarki süreçtir. Araştırmada ulaşılan sonuçlar dârülhadislerin esnek ve bireysel bir eğitim anlayışı benimsediğini, Dârülfünun İlahiyat Fakültesi’nin ise daha yapılandırılmış, standartlaştırılmış bir müfredatla eğitim verdiğini ortaya koymaktadır.