Defineci Folkloru: Sivas Örneği

İngilizce (OpenAlex)

Bu makale, daha önce bir dizi bilimsel yayınla ortaya atılmış olan “defineci folkloru” kavramsallaştırmasının izini, Sivas halk kültürü özelinde tartışmayı hedeflemektedir. Makalenin verileri, Sivas’ta yaşayan defineci gruplarla gerçekleştirilen mülakatlar ve define aranan mekânlarda yürütülen gözlemlere dayanmaktadır. Makale, definecilik uğraşının Türk halk kültüründeki birden zengin olma arzusu ile olan ilişkisini tartışarak başlamaktadır ve literatür tartışmasıyla define kavramının tanımlanmasının ardından “defineci folkloru” kavramsallaştırmasına dair değerlendirmelerle devam etmektedir. Araştırmanın asıl bulguları olan sahadan derlenen veriler, yedi alt başlık şeklinde verilmiştir. Elde edilen bulgular, Sivas’taki definecilerin; kendilerine özgü inançları, davranış örüntüleri, sözlü kültürde geçmişten devralınan bilgiyi küçük gruplar içinde geleceğe aktarmaları açılarından çağdaş halk tanımlarıyla örtüştüğünü göstermektedir. Definecilerin işaret okumaları, uğur, büyü ve tılsıma olan inançları, tabuları, ritüelleri, kurban sunumları, efsaneleri; bu folklorun önemli ögeleridir. Sivas’taki definecilerin, defineleri özellikle eski Ermeni yerleşim yerlerinde aradıkları da ayrıca tespit edilmiştir. Her bireyin ayrı bir konumu ve statüsü bulunan defineci gruplarındaki hiyerarşik doku, geleneksel Türk kültüründeki usta-çırak ilişkisinin bir yansıması niteliğindedir.