Çanakkale Şiirlerindeki Bazı İzlekler

Türkçe

Bu yazıda Çanakkale Savaşı’nın Türk şiirindeki yansımalarını görebilmek için başta Abdülhak Hâmit Tarhan, Cahit Sıtkı Tarancı, Coşkun Ertepınar, Faruk Nafiz Çamlıbel, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Halit Fahri Ozansoy, Hüseyin Suat Yalçın, İbrahim Alaattin Gövsa, Mehmet Âkif Ersoy, Mehmet Zeki Akdağ, Mithat Cemal Kuntay, Nâzım Hikmet, Nigâr Hanım, Şükûfe Nihal ve Ziya Gökalp olmak üzere birçok şairin şiirine bakılmıştır. Bu şiirlerde emperyalizm, Mehmetçik, mektepliler, şehitlik, Mustafa Kemal, edebiyatçılar, kadınlar, “Çanakkalegeçilmez”, yeniden doğuş bazı izlekler olarak tespit edilmiştir. Bu izlekler şiirlerin derin yapıları bağlamında irdelenmeye çalışılmıştır. Çanakkale Savaşı’yla ilgili şiirlerde emperyalist devletlerin diğer devletleri sömürmek amacıyla bölüp parçaladığına dikkat çekilir. Bu şiirlerde Mehmetçik’e duyulan sevgi belirgindir. Birçok şiirden anlaşılacağı gibi Mehmetçik şehitlik inancıyla hareket eder. Çanakkale Savaşı, Türklerin millet olarak uyanışında etkili olduğundan “ulusal bilinç” ve Kurtuluş Savaşı’nın liderini ve kadrosunu ortaya çıkardığından Mustafa Kemal konuları şiirlerde işlenir. Savaşın kadın ve çocuk üzerindeki etkisinin ise az sayıda şair tarafından dile getirildiği saptanmıştır.