Âgehî’nin Denizcilik Kasidesine Kâmilî’nin Naziresi, Kültürk

İngilizce (OpenAlex)

Klasik Türk edebiyatında Osmanlı sosyal hayatının çeşitli veçhelerini yansıtan birçok edebî tür bulunmaktadır. Bunlardan biri de Osmanlı’daki denizcilik tecrübesine ayna tutan, denizcilik ve gemicilik terimleriyle tanzim edilen bahriyyelerdir. Bu türün en güzel örneğini, 16. yüzyıl şairlerinden Âgehî’nin âşıkane bir tarzda kaleme aldığı kaside teşkil eder. Devrinde ve sonrasında oldukça beğenilen bu manzumeyi birçok şair tanzir etmiştir. Bu meşhur kasideye nazire yazan şairlerden biri de Kâmilî’dir. Hayatı hakkında şimdilik elde herhangi bir bilginin bulunmadığı Kâmilî de kasidesini Âgehî gibi 31 beyit şeklinde, aynı aruz kalıbı ve kafiye türünde tanzim etmiştir. Her iki kaside de âşıkane tarzda kaleme alınmaları, benzer düşüncelere yer vermeleri, yoğun bir şekilde denizcilik terimlerini ihtiva etmeleri, samimi bir eda ve canlı bir lirizme sahip olmaları itibarıyla büyük benzerlik gösterir. Bu çalışmada önce edebî bir tür olarak bahriyyeler hakkında kısa bir bilgilendirme yapılarak kaleme alınan ilk örnekler zikredilmiş, akabinde bu türün en meşhur örneği olan Âgehî ve kasidesi hakkında bilgi verilmiştir. Kâmilî’nin yazdığı nazirenin şekil ve muhteva özellikleri üzerinde birtakım değerlendirmelerde bulunularak söz konusu kasidenin çeviri yazılı metni, günümüz Türkçesine çevirisi ve ihtiva ettiği denizcilik terimlerinin anlamlarını içeren sözlüğe yer verilmiştir.