Tekfir Krizine Ebu Hanife’nin Teolojik Cevabı

Türkçe

İslam’a aykırı olduğu yönündeki söylemlere rağmen, tekfir tarihsel süreçte kültürel bir temayül olarak varlığını sürdürmüştür. Bu algı dini, kültürel, tarihsel ve sosyolojik etkenlerden beslenir. Bu çalışma, tekfiri besleyen etkenleri ortaya koymayı ve tekfir retoriğinin zeminini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Farklı dönemlerde yoğunluk kazanıp zayıflayan tekfir söylemi, Hz. Peygamber sonrası Müslüman dünyada ortaya çıkmış ve zamanla etkisini arttırmıştır. Ulema sınıfı içinde bu söylemi reddeden gruplar olduğu gibi, bazı dönemlerde âlimler tarafından bu söylemin güçlendirildiği de gözlemlenmiştir. Tekfirci söylemin en erken örneği olan Hâricîlerin dışlayıcı dili en yoğun kullananlar olduğu varsayılır. Ebu Hanife’nin de mensubu olduğu Mürcie, Haricî söylemin antitezidir. Araştırmamızda tekfirin gerekçelerine temas edilerek, tekfirci dile karşı Ebu Hanife’nin çözüm önerisi bir model olarak ortaya konulacaktır. Araştırma betimsel nitelikte olup, ağırlıklı olarak veri analizi yoluyla içerikler değerlendirilmiştir. İndüktif ve analitik-betimsel yöntem kullanılarak, önceden belirlenmiş bir teoriye dayanmaksızın verilerden anlam çıkarılmıştır.