Topkapı Sarayı Müzesi Hazine Kitaplığı H 762 Nolu Nizâmî-İ Gencevî Hamsesi’nin Minyatürlerindeki Tente Bezemeleri

İngilizce (OpenAlex)

Öz: İnsanlığın çevresini estetik bir anlayışla düzenleme arzusu, süsleme ve resimleme geleneğinin gelişmesine zemin hazırlamıştır.Bu gelenek, İslam sanatında mimari betimlemelerle birleşerek kendine özgü bir görsel ifade dili oluşturmuştur.Topkapı Sarayı Müzesi Hazine Kütüphanesi'nde H. 762 numarayla kayıtlı bulunan Nizâmî-i Gencevî'nin Hamse nüshası, bu görsel dilin zengin örneklerini barındırması açısından önem taşımaktadır.Nüshada yer alan tente tasvirleri, İslam sanatında kozmik düzeni, ilahi otoriteyi ve manevi yükselişi temsil eden sembolik anlamlarıyla dikkat çekmektedir.Günlük yaşamda kullanılan tenteler, minyatür sanatı aracılığıyla yeni bir estetik kimlik kazanarak işlevsel bir unsurdan sanat nesnesine dönüşmüştür.Timurlu, Safevî ve Akkoyunlu geleneklerinin etkilerini taşıyan bu bezemeler, dönemin kültürel etkileşimlerini ve estetik anlayışını yansıtan seçkin örneklerdir.Çalışmada, söz konusu nüshada yer alan tente süslemeleri tarihsel, sanatsal ve ikonografik yönleriyle ele alınmış; motiflerin teknik ve üslup özellikleri analiz edilmiştir.Bu inceleme, nüshanın tezyinatında kullanılan desenlerin dönemin sanat üretim mantığını, sembolik dili ve bezeme tekniklerini bir araya getirdiğini göstermektedir.Elde edilen bulgular, Türk süsleme sanatlarının görsel hafızasına katkı sunmayı amaçlamakta ve klasik dönem kitap sanatlarında mimari bezemelerin estetik-simgesel değerini ortaya koymaktadır.Böylece çalışma, İslam sanatının çok katmanlı görsel dünyasına dair daha geniş bir perspektif sağlamaktadır.