SÖZLÜ KÜLTÜR BELLEĞİNDE AYDIN İLİ VE AYDINLI İMGESİ

Türkçe

Bir milletin toplumsal belleğinde mevcut olan dünya görüşünü, tefekkür dünyasını ve zihin yapısını tespit edebilmenin temel yöntemlerinden biri, söz konusu topluluğun sözlü kültür ürünlerini analiz etmektir. Zira en erken dönemlerinden itibaren kuşaklar arası iletişimi atasözü, deyim, efsane ve fıkra gibi sözlü kültür unsurlarıyla sağlayan toplumların hayal dünyasındaki imgelerin tespiti bu ürünlerin incelenmesine ve çözümlenmesine bağlıdır. Böylece herhangi bir unsurun, toplum nazarında nasıl tasavvur ve tahayyül edildiği saptanabilmekte; söz konusu topluluğa ait kolektif düşünce yapısının kapsamı ve işleyişi hakkında yeni bilgiler edinilebilmektedir. Bu bağlamda, çalışmada, Anadolu sahası Türk toplumunun ortak belleğinde Aydın şehrinin ve Aydınlıların nasıl algılandığı, hangi yönleriyle dikkati çektiği ve bunların sözlü kültür ürünlerine nasıl yansıdığı gibi soruların cevabı aranmaktadır. Bir başka deyişle Aydın’ın ve Aydınlının, Türk toplumsal belleğindeki yerinin tespit edilmesi amacının güdüldüğü bu çalışmada, temelini sözlü kültürden alan Anadolu sahası anonim halk edebiyatı metinleri nitel doküman analizi ile tahlil edilmiştir. İnceleme neticesinde elde edilen bulgulara göre Türk insanının kolektif zihninde Aydın’ın sosyokültürel yaşamdaki nitelikleri doğrultusunda tasvir edildiği sonucuna varılmış; Aydınlı imgesinin ise sosyal yapılar arasındaki farklılıklar neticesinde teşkil olunduğu saptanmıştır.