Mormonlar Antepte: 19. Yüzyıl Sonu ve 20. Yüzyıl Başlarında Bir Misyonerlik Deneyimi

İngilizce (OpenAlex)

Bu çalışma, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında Osmanlı topraklarında faaliyet gösteren Mormon misyonerlerinin Antep merkezli çalışmalarını ele almaktadır. Ana kaynak olarak Joseph W. Booth'un 1898-1928 yıllarını kapsayan günlükleri kullanılmıştır. Mormon misyonerler, 1884 yılında İstanbul'a gelerek başlattıkları faaliyetlerini 1921 yılında Türkiye'den ayrılıncaya dek aralıklarla sürdürmüşlerdir. Mormon misyonerleri, İstanbul'daki sınırlı başarılarının ardından Anadolu'nun iç bölgelerine yönelmiş ve 1889 yılından itibaren Antep'i misyon merkezi olarak seçmiştir. Yerel halk, özellikle Ermeni nüfus arasında belirli bir ilgi gözlemlenirken, Mormonlar Protestan gruplar başta olmak üzere diğer Hristiyan mezheplerden ciddi direnişle karşılaşmıştır. Mormonlar, sosyal ve ekonomik projeler (örneğin dokuma atölyeleri) aracılığıyla misyonlarını güçlendirmeye çalışmış; ayrıca Antep'te bir okul açmışlardır. Resmî tanınma mücadelesi, misyonerlik faaliyetlerini ciddi şekilde sınırlamıştır. Booth'un kayıtları, Antep'in sosyal yaşamına, dini bayramlarına, pazar yerlerine ve Osmanlı adalet sistemine dair zengin bilgiler sunmaktadır. Mormonlar ayrıca Filistin'de koloni kurma ve Osmanlı topraklarında arazi kiralayarak üyelerini bir araya getirme girişimlerinde bulunmuş, ancak bu çabalar başarısız olmuştur. Anahtar Kelimeler: