Sanayi, Mekân ve Bellek: Artvin Lif Levha Fabrikası

OpenAlex Türkçe

Bu araştırma makalesi, Artvin Lif Levha Fabrikası’nı yalnızca bir sanayi tesisi olarak değil, aynı zamanda yerel toplumsal belleğin inşasında belirleyici rol oynayan bir “hafıza mekânı” olarak incelemektedir. Cumhuriyet dönemi planlı kalkınma politikaları çerçevesinde 1967 yılında temeli atılan ve 1975 yılında üretime başlayan fabrika, Artvin’in sosyo-ekonomik yapısını derinden etkilemiş; sağladığı istihdam olanakları, lojman düzeni ve sosyal tesisleri aracılığıyla kent yaşamını dönüştüren bir kurumsal yapı hâline gelmiştir. Makalede, fabrikanın kuruluş süreci, üretim faaliyetleri, 1994 yılında meydana gelen yangın ve 1998’de gerçekleştirilen özelleştirme süreci tarihsel bağlam içinde ele alınmakta; söz konusu gelişmelerin yerel hafızadaki yansımaları sözlü tarih yöntemiyle analiz edilmektedir. Araştırmanın kaynak tabanını resmî belgeler, yerel basın ve kurumsal kayıtların yanı sıra fabrikada çalışmış işçiler ve aile üyeleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler oluşturmaktadır. Kuramsal çerçevede Pierre Nora’nın “hafıza mekânı” ve Maurice Halbwachs’ın “kolektif bellek” kavramlarından yararlanılmaktadır. Elde edilen bulgular, fabrikanın yalnızca bir üretim alanı olmanın ötesinde; vardiya düzeni, lojman yaşamı ve kolektif çalışma pratikleri aracılığıyla güçlü bir topluluk bilinci inşa ettiğini göstermektedir. Fabrikanın kapanışı ise ekonomik bir sonun ötesinde, paylaşılan bir yaşam dünyasının kaybı olarak hatırlanmaktadır. Bu yönüyle çalışma, sanayi, mekân ve bellek arasındaki ilişkiyi yerel ölçekte sorgulayarak sanayi tarihine toplumsal bellek perspektifinden disiplinlerarası bir katkı sunmaktadır.