Çeşitli Koleksiyonlarda Bulunan Bazı Kur’an-ı Kerimlerin Serlevha Tipolojisi Üzerine Bir Değerlendirme

OpenAlex · Türkçe

Doğadaki gözle görülebilir her nesne, doğal ya da yapay her oluşum, bilinçli ya da tesadüfi olarak ortaya çıkarılan her tasarım, kurgu, yerleştirme, giydirme, vb. şeylerin şemalen bir biçime sahip olduğu düşünülebilir. Varlık bilincini nesnelleştiren, evrendeki canlı ya da cansız her varlık kendi kategorisinde farklı görünümlere sahiptir. Varlıkların farklılıklarını yahut benzerliklerini sınıflandırmak, sıralamak, özelliklerine göre ayırmak için tip ve tipoloji kavramları devreye girmektedir. Bu kavramlar çerçevesinde mimari, dil, psikoloji, sosyoloji, antoloji, arkeoloji gibi farklı disiplinler inceleme sahası bulmaktadır. Bu disiplinler dışında sanatsal açıdan da tip ve tipoloji kavramı vücut bulmaktadır. Sanatın her kategorisi buna dahil edilebilir. Bu çerçevede değerlendirilebilecek alanlardan biri de geleneksel Türk sanatları bünyesindeki kitap sanatlarını kapsamına dahil eden el yazması eser içerisinde yer alan süslemelerin biçimsel analizidir. Bu bağlamda çalışmaya konu olan eserlerin serlevha tezhiplerinin tipolojik açıdan değerlendirilmesi, başka eserlerle karşılaştırılması, benzerlikleri ve farklılıklarının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Bu değerlendirme neticesinde eser serlevhalarının tipolojik görünümünün ait olunan dönemi yansıtıp yansıtmadığı da ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır.