Kadın Dostu Kent Planlaması İçin Kadın Kent İlişkisinin Kahramanmaraş Örneğinde İrdelenmesi

İngilizce (OpenAlex)

Kadın dostu kent yaklaşımı, kadınların kent ile kurduğu ilişkiyi mekânsal adalet ve güvenlik temelinde ele alan bütüncül bir planlama anlayışıdır. Bu çalışma, Kahramanmaraş kent merkezi örneğinde kadınların kentsel mekânda güvenlik, erişilebilirlik ve katılım deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, kentsel planlama ve toplumsal cinsiyet çalışmaları literatürüne dayandırılmış; kent hakkı kavramı çerçevesinde kadınların kent ile kurduğu ilişki değerlendirilmiştir. Çalışma, kadınların kentsel dış mekân deneyimlerini ve algılarını ortaya koymak amacıyla nicel yönteme dayalı olarak beş aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada literatür taraması ile kavramsal çerçeve oluşturulmuş, ikinci aşamada Kahramanmaraş kent merkezinde yaşayan 554 kadın katılımcıya yüz yüze görüşmeler şeklinde anketler uygulanmıştır. Elde edilen veriler üçüncü aşamada tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ve Ki-Kare (χ²) testi ile analiz edilmiştir. Dördüncü aşamada bilişsel haritalama yöntemi kullanılarak mekânsal kaçınma odakları haritası oluşturulmuş; son aşamada ise bulgular doğrultusunda kadın dostu kente yönelik mekânsal, sosyal ve yönetsel öneriler geliştirilmiştir. Bulgular, kadınların özellikle kamusal alanlarda güvenlik algısının yetersiz olduğunu, ulaşım sistemlerine erişimde toplumsal cinsiyet temelli eşitsizliklerin sürdüğünü ve karar alma süreçlerine katılımın sınırlı kaldığını göstermektedir. Kapsayıcı tasarım, aktif sokak yaşamı, karma kullanım ve aydınlatma koşullarının kadınların mekânsal deneyimlerini doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, kadın dostu kentlerin yalnızca fiziksel düzenlemelerle değil, aynı zamanda yönetişim, katılım ve toplumsal farkındalık süreçleriyle inşa edilebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, yerel yönetimlerin toplumsal cinsiyete duyarlı planlama politikaları geliştirmesi, veri temelli karar alma mekanizmalarını güçlendirmesi ve kadınların kentsel yönetime aktif katılımını teşvik etmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Çalışma, kadın dostu kent yaklaşımının sürdürülebilir ve kapsayıcı şehirlerin oluşturulmasında kritik bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.