BALTIK KURU YÜK ENDEKSİ VE DOLAR ENDEKSİNİN İSTANBUL NAVLUN ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: VAR ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

Türkçe

Uluslararası ticarette en yaygın kullanılan taşıma türü olan denizyolu taşımacılığı hem maliyet açısından avantajlıdır hem de geniş bir alana mal ve hizmet sunma imkânı sağlar. Özellikle kuru yük, kuru dökme yük ve demir-çelik gibi ürünlerin taşımasında önemli rol oynamaktadır. Bu ürünlerden kuru dökme yük navlun oranları Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) ile izlenir ve günlük değeri Londra merkezli Baltic Exchange tarafından raporlanır. Bu endeks, hisse senedi ve emtia piyasaları gibi mali piyasaların önde gelen ekonomik göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada deniz ticaretine yön veren göstergelerden Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) ve Dolar Endeksinin (DXY) İstanbul Navlun Endeksi (ISTFIX) üzerindeki etkisine odaklanmaktadır. Çalışma kapsamında 2008 – 2024 dönemi arası haftalık veriler VAR analizi ve Granger nedensellik testleri kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, beklentiler doğrultusunda Baltık kuru yük endeksinin İstanbul navlun endeksini pozitif yönde etkilemektedir. Diğer taraftan, dolar endeksinin ise İstanbul navlun endeksini negatif yönde etkilediği ve zayıf bir belirleyicisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma kapsamında elde edilen nedensellik sonuçlarında BDI ile ISTFIX arasında çift yönlü nedensellik ilişkisinin olduğuna ulaşılmıştır.