Tarihi Coğrafya Perspektifinden “Balıkesir Vilayeti Coğrafyası”

Türkçe

Bir mekânın geçmişine ait bilgi ve belgelerin olması; mekânın hangi aşamalardan geçtiği ve coğrafi faktörlerin sosyoekonomik ve kültürel hayata nasıl yansıdığı konularında bilgiler içerir. Bu bilgiler, ilgili mekânın geleceğine yönelik planlamalarında da kullanılabilir. Bu araştırma, Mehmed Gazâlî tarafından 1927 yılında yazılmış olan “Balıkesir Vilayeti Coğrafyası” isimli eseri tarihi coğrafya perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamıştır. Yaklaşık olarak bir asır öncesi Balıkesir ilinin bir nevi fotoğrafı (jeoloji, iklim, dağlar, nehirler, göller, bataklıklar, denizler, ormanlar, bitkiler, hayvanlar, tarım, ulaşım, nüfus, yerleşme vb.) şeklinde olan bu eser, Balıkesir’in hangi aşamalardan geçtiğini ortaya koyması bağlamında önem arz eden bir eserdir. Araştırma sonuçlarına bakıldığında; Gazâlî’nin Balıkesir’in fiziki ve beşeri coğrafya özelliklerini birlikte ele aldığı bu çalışma, bölgesel coğrafya kapsamında değerlendirilebilecek bir eserdir. Eser, genellikle tasvire dayalı açıklamaları kapsamaktadır. Eserin yazıldığı tarih ile birlikte yazarının da coğrafyacı olmadığı dikkate alındığında, dönemi için başarılı bir eser olduğu söylenebilir. Yazar, ilgili kurumlardan ve kaynaklardan aldığı verileri başarılı bir şekilde metninde kullanmış; genellikle tasvire dayalı açıklamalar üzerinden ortaya bir eser çıkarmış olsa da bazen önemli çıkarımlar veya kıyaslamalar yapmaktan da geri kalmamıştır.