Farklı Park Tipolojilerinde Tür Kompozisyonu ve Çeşitlilik Örüntüleri: Düzce Örneği

Türkçe

Kentsel park alanları, artan kentleşme baskısı altında biyoçeşitliliğin korunması açısından önemli habitat alanlarıdır. Bu çalışma, Düzce ilinde yer alan üç farklı park tipolojisinde (Millet Bahçesi, Kent Parkı ve mahalle ölçeğinde Aziziye Parkı) bulunan bitki taksonlarının tür çeşitliliği ve kompozisyonel yapısını karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Her park tipinde 10×10 m büyüklüğünde yedi örnekleme alanı oluşturulmuş ve örnekleme alanları bitkisel heterojenliği kapsayacak şekilde belirlenmiştir. Bu alanlarda Braun-Blanquet örtüş–bolluk skalasına göre veriler toplanmış ve analizler R yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Alfa çeşitlilik metrikleri (tür zenginliği, Shannon, Simpson ve eşitlik indeksleri) hesaplanmış, park tipleri arasındaki farklar Kruskal–Wallis testi ile değerlendirilmiştir. Tür kompozisyonu Bray–Curtis benzerlik ölçütüne dayalı NMDS ve PERMANOVA analizleri ile incelenmiş; beta çeşitlilik tür değişimi ve alt küme yapısı bileşenlerine ayrıştırılmıştır. Alfa çeşitlilik metrikleri açısından park tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Buna karşın PERMANOVA sonuçları, parklar arasında genel bir kompozisyonel farklılık bulunduğunu göstermiştir (p<0.05); ancak çoklu karşılaştırmalar için uygulanan FDR düzeltmesi sonrasında ikili karşılaştırmalarda anlamlı farklılıklar tespit edilmemiştir (p>0.05). Beta çeşitlilik analizleri, farklılaşmanın büyük ölçüde tür değişimi bileşeninden kaynaklandığını ortaya koymuştur. SIMPER ve kümeleme analizleri ise ayrışmanın sınırlı sayıda ayırt edici takson tarafından taşındığını göstermiştir. Sonuç olarak park tipleri benzer tür zenginliği düzeylerine sahip olmakla birlikte, türlerin bir araya geliş biçimleri açısından farklı kompozisyonel karakterler sergilemektedir. Kentsel park planlama ve tasarımında yalnızca tür sayısı değil, tür birlikteliklerinin de dikkate alınması gerekmektedir.