OSMANLI TAŞRASINDA YEREL BİR GÜÇ: KÜÇÜK ALİ (1698-1743)

Türkçe

Bu çalışma XVII. yüzyıl sonu ile XVIII. yüzyıl başlarında Diyarbekir’e bağlı Çemişgezek, Sağman, Pertek ve Mazgird sancağı malikâne mutasarrıfı Küçük Ali’nin yerel bir güç olarak yönetim anlayışını ve tasarruf pratiklerini incelenmektedir. Osmanlı taşrasında bir memurun, güç odaklarına ve halka boyun eğdirmesinde kilit rol oynayan nüanslardan biri zulümdü. Yerelde zulüm yoluyla gücünü arttırmaya çalışan Küçük Ali, kendisine finansal bir alt yapı oluştururken güçlü aktörler ile iletişim halinde olmayı ihmal etmemişti. Bu aktörlerden biri eşkıyaydı. Eşkıyayı bertaraf etme noktasında yetersiz kalan yönetim, Küçük Ali’den yardım istemişti. Bu yardım ile iktidarın taşradaki paydaşları açık şekilde ortaya çıkmıştı. Yönetimin, paydaşlar karşısında iktidardan yardım istemesi gayri nizami hareketleri daha da arttırmıştı. Tüm bu zulüm ve keyfi davranışlar halkı bezdirme noktasına getirmişti. Halk bu noktada kaygılarını ifade edebileceği bir alanı yani mahkemeyi tercih etmişti. Taşradan merkeze uzanan hak arayış çabasında halkın şikâyetlerinin temel gayesi, adaletsizliği adalet ile terbiye etmekti. Osmanlı taşrasında yerel güç aktörü Küçük Ali’nin adaletsizliği karşısında adaletten adalet talep eden ve haksızlığın hakkına odaklanan bu çalışma ağırlıklı olarak Mühimme Defterleri, Diyarbekir Ahkâm Defterleri, Atik Şikâyet Defterleri ve muhtelif bireysel belgelerden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra yazılı telif eserlerden istifade edilmiştir.