PAYLAŞMA VE ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ UYUŞMAZLIKLARINDA DAVA ŞARTI ARABULUCULUK

Türkçe

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun (HUAK) 18/B/1/b maddesi uyarınca 01.09.2023 tarihinden beri taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesiyle ilgili uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulması dava şartıdır. Madde metninde kullanılan “paylaştırılma ve ortaklığın giderilmesi” terimleri, taşınır ve taşınmazları konu alan paylı mülkiyet ve elbirliği mülkiyeti hallerinin bireysel mülkiyete dönüştürülmesine veya miras ortaklığı özelinde elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesine ilişkin uyuşmazlıkların dava şartı arabuluculuğun kapsamına dahil olması sonucunu doğurmaktadır. Gerek paylı mülkiyet birliğinin gerekse elbirliği mülkiyeti ortaklığının (ve bu mülkiyet türünün en yaygın örneğini oluşturan miras ortaklığının) varlığı halinde, uyuşmazlığın tarafları arasında geçmişe dayalı bir tanışıklık ve çeşitli hukuki ilişkiler bulunabilmektedir. Yasa koyucunun paylaşma ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarını arabuluculuk dava şartlarının çatısı altına almasının sebebi, birbirleriyle çeşitli hukuki ilişkilerin tarafı bulunan ve büyük ihtimal tanışık belki de akraba olan tarafların, barışçıl ve kazan-kazan temelli bir alternatif uyuşmazlık çözüm yolunu denemeden yargı önüne taşınmalarını engellemektir. Uyuşmazlığın taraflarının arabuluculuk süreci sonunda anlaşmaları halinde, bu anlaşmanın yazılı şekilde düzenlenen bir anlaşma belgesi haline getirilmesi zorunludur. Ayrıca HUAK’ın 18/B/2. maddesi gereğince bu anlaşma belgesi, taşınmazla ilgili olarak yasal sınırlamalar gözetilmek suretiyle düzenlenir. Bu dava şartı arabuluculuk kapsamında hazırlanan anlaşma belgelerinin geçerliliği için aranan bir diğer şart da icra edilebilirlik şerhi alınmasıdır. Anlaşma belgesinin taşınmazla ilgili olması halinde taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi; diğer anlaşma belgeleri bakımından ise arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesi görevli kılınmıştır.