BEKTAŞİ TEKKELERİNİN GELİRLERİNE DAİR GÖZLEMLER

OpenAlex Türkçe

Haci Bektas Veli vakfi, Tanzimat donemi oncesinde oldugu gibi sonrasinda da Osmanli devleti tarafindan ayricaliklar taninarak desteklenmis sekiz buyuk vakiftan birisidir. 15. yuzyil sonlarindan itibaren vakfa bagli gelir kaynaklari surekli olarak artis gostermistir. Ancak zamanla merkez tekkenin gelirleri azalmis ve devlet tarafindan verilen tahsisatin odenmemesi veya geciktirilmesinden dolayi dergâha gelen misafirlerin ihtiyaclari karsilanamamis bu nedenle de dergâh yoneticileri Osmanli yoneticilerinden yardim talep etmistir. Merkez tekkenin belli basli gelir kaynaklari vakiflar, sadaka, adak ve hediyeler; devlet tarafindan yapilan mutat olan ve olmayan yardimlar, devletten izin alinarak her yil dergâh adina 5–10 kisinin muhtelif vilayetlerden topladigi yardimlar gibi kalemlerden olusmaktadir. Bunlarin yaninda  Haci Bektas Veli vakfina ait arazilere vergi muafiyeti taninmasi, dergâha odun vb. malzeme yardimi yapan yerlesim birimlerinin devlet tarafindan muhtelif vergilerden muaf tutulmasi gibi tutumlar, tekkenin uzun zaman ayakta kalmasini saglamistir. Merkez tekkeye devlet tarafindan yapilan mutat subvansiyonlar arasinda, “taamiye” adi altinda yapilan odemeler ve merkez tekke seyhine her yil “hirka bedeli” olarak odenen paralar goze carpmaktadir. Merkeze bagli olarak Anadolu, Balkanlar ve Afrika’nin muhtelif yerlerinde kurulan tekkelerin de muhtelif gelir kaynaklari bulunmaktadir. Bu cercevede devlet tarafindan, genelde, bu tekkelere yakin alanlarda bulunan mukataalardan -Filibe, Sumnu, Inoz, Ahyolu, Gumulcune ve Erzurum mukataalari gibi- subvansiyonlar yapilmistir. Bunun disinda panayirlardan elde edilen harclar, tekkelere yapilan mutat olmayan bagislar, dergâh mensuplarinin dergâh adinayaptiklari ticari ve tarimsal faaliyetler de tekkelerin onemli gelir kalemleri arasinda gozukmektedir.