Güneş Benzeri Titreşim Yapan Evrimleşmiş Yıldızlarda Karma Modların İncelenmesi

Türkçe

Yıldız asterosismolojisi sayesinde yıldızların temel parametreleri oldukça hassas bir şekilde tespit edilmektedir. Güneş benzeri titreşim yapan anakol yıldlzarın kütle ve yarıçapları gözlem frekansları ve etkin sıcaklık kullanılarak oldukça hassas olarak belirlenmektedir. Bu parametrelerin elde edilmesi için geliştirilen ilişkilere "ölçeklendirme ilişkileri" denir. Anakol yıldızları için geliştirilen bu ilişkiler güneş benzeri titreşim yapan evrimleşmiş yıldızlar için de kullanılmaktadır. Bu çalışma kapsamında güneş benzeri titreşimleri Kepler uzay aracı tarafından belirlenen dört tane evrimleşmiiş yıldız detaylı olarak iç yapı modelleri kullanılarak incelenmiştir. MESA iç yapı modelleri kullanılarak yıldızların kütle ve yarıçap aralığı sırasıyla 1.16-1.75 ${M_{\rm \odot}}$ ve 2.18- 3.14 ${R_{\rm \odot}}$ olarak belirlenmiştir (Çelik Orhan, Yıldız, Örtel 2023). Bu çalışmada özellikle karma mod gösteren $l$=1 titreşim frekansları detaylı olarak ilk kez incelenmiştir. Bu sayede yıldızların yaşları oldukça duyarlı olarak 1.57- 7.78 Gyıl olarak oldukça hassas olarak elde edilmiştir.