Titus Burckhardt: İslam Sanatına Aşk(ın)cı Bir Bakış

OpenAlex Türkçe

Titus Burckhardt, 1908 yılında Floransa’da dünyaya gelen Alman asıllı İsviçreli bir sanat tarihçisi ve akademisyendir. Basel'e yerleşen aristokrat bir ailenin mensubu olarak kültür ve sanat çevrelerinin içinde yer almıştır. Heykeltıraş bir babanın ve ressam bir annenin çocuğu olması onu erken yaşlardan itibaren resim ve yontu çalışmalarına sevk etmiştir. Yirmili yaşlarında ilgi duyduğu doğu kültürü ve sanatları üzerine araştırmalar yapmak üzere Fas'a gitmiş ve uzun bir süre bu ülkede yaşamıştır. Bu tecrübe nihayetinde ihtida ile sonuçlanmıştır. İslâm kültür ve sanatını yakından tanıma imkanı bulan Burckhardt, sanatların özünde bulunan kadim ilkelerin vahiyle olan bağlantısını ortaya koymaya çalışmıştır. Elbette yalnızca Doğu ve İslam sanatlarına değil aynı zamanda Batı'nın geleneksel sanatlarının incelenmesine de önem veren yazar, çalışmalarının temeline kutsal sanat kavramını yerleştirmiştir. Sanata holistik bir bakış açısı olan yazar, eserlerinde kutsal ve aşkın olanın peşindedir. Kutsal olanı Gelenekselci Ekol çatısı altında arayan Burckhardt, ekolün diğer kurucuları olan René Guenon, Ananda K. Coomaraswamy ve Frithjof Schuon gibi önemli isimlerle fikir birliği içerisindedir. Çalışmalarında sanatın evrensel ve aşkın yönüne vurgu yapan yazar, tüm geleneksel sanatların kutsal olanın mesajını ilettiğini savunmaktadır. Bu makalede Titus Burckhardt'ın, eserlerinde kutsal sanatı, özellikle İslâm sanatını aşk(ın)cı bir bakışla nasıl tanımladığı ve ele aldığı tartışılacaktır.